Հայաստանը 2027 թվականին Եվրասիական տնտեսական միության շրջանակում կկարողանա արտոնյալ պայմաններով ներմուծել ընդհանուր առմամբ 67 հազար տոննա միս։ Քվոտաները վերաբերում են տավարի, խոզի և թռչնամսին։
Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի որոշմամբ Հայաստանի համար սահմանվել է 8 հազար տոննա տավարի մսի, 14 հազար տոննա խոզի մսի, ինչպես նաև 45 հազար տոննա թռչնամսի և դրա ենթամթերքի ներմուծման հնարավորություն։
Այս թվերը կարևոր են ոչ միայն ներմուծողների, այլև Հայաստանի անասնապահների համար, քանի որ ներմուծվող մսի ծավալը կարող է ազդեցություն ունենալ ներքին շուկայի գների և տեղական արտադրողների մրցունակության վրա։
Տավարի մսի համար նախատեսված 8 հազար տոննա քվոտան նախորդ տարվա համեմատ չի փոխվել։ Խոզի մսի քվոտան ավելացել է 1 հազար տոննայով, իսկ թռչնամսի և դրա ենթամթերքի քվոտան՝ 3 հազար տոննայով։
Ինչու է սա կարևոր հայ անասնապահի համար
Հայաստանի անասնապահության ոլորտն արդեն մի շարք խնդիրների առաջ է կանգնած՝ արտադրության ծախսերի աճից մինչև կերի և իրացման հարցեր։ Այս պայմաններում արտոնյալ պայմաններով ներմուծվող մսի մեծ ծավալները կարող են լրացուցիչ մրցակցություն ստեղծել տեղական արտադրանքի համար։
Մյուս կողմից՝ ներմուծման քվոտաների առկայությունը կարող է նաև նպաստել շուկայում առաջարկի ավելացմանը և որոշ ապրանքատեսակների գների կայունացմանը։
Հետևաբար հիմնական հարցը ոչ միայն այն է, թե որքան միս է ներմուծվելու Հայաստան, այլև՝ ինչ պայմաններում է ներմուծվող միսը մրցելու հայկական արտադրանքի հետ։
Եթե ներմուծվող միսը շուկա մտնի զգալիորեն ավելի ցածր ինքնարժեքով, տեղական արտադրողը կարող է հայտնվել դժվար վիճակում։ Իսկ եթե ներմուծումը լրացնի տեղական արտադրության պակասը և չփոխարինի հայկական արտադրանքին, ազդեցությունը կարող է լինել ավելի մեղմ։
Մի կարևոր հանգամանք
2026 թվականի առաջին կիսամյակում Հայաստանի անասնաբուծական արտադրությունը կազմել է շուրջ 185.3 մլրդ դրամ, ինչը նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ նվազել է 2.5 տոկոսով։
Այս ֆոնին մսի ներմուծման 67 հազար տոննայի հնարավորությունը ավելի կարևոր է դառնում։ Ստացվում է, որ շուկայի մի կողմից տեղական անասնաբուծական արտադրությունը նվազում է, իսկ մյուս կողմից՝ ներմուծման համար պահպանվում և որոշ ուղղություններով ավելանում են հնարավորությունները։
Հիմա կարևոր է հասկանալ՝ արդյոք այս քաղաքականությունը կարող է ազդել Հայաստանի անասնապահության զարգացման վրա։
Հայաստանում գործող անասնապահական տնտեսությունների համար առաջնային է ոչ միայն շուկայում պահանջարկի առկայությունը, այլև այդ պահանջարկից օգտվելու հնարավորությունը։ Եթե տեղական արտադրողը չի կարողանում մրցել ներմուծվող մսի գնի հետ, ոլորտի աճը կարող է ավելի դժվարանալ։
Հետևաբար 2027 թվականի մսի ներմուծման քվոտաները կարող են դառնալ ոչ միայն արտաքին առևտրի, այլև Հայաստանի անասնապահության զարգացման կարևոր ցուցիչ։
Հաջորդ կարևոր հարցն արդեն այն է, թե որ երկրներից է Հայաստան ներմուծվելու այդ միսը, ինչ գնով և ինչ պայմաններով, և արդյոք պետությունը նախատեսում է քայլեր, որոնք կօգնեն հայկական անասնապահին պահպանել իր դիրքը ներքին շուկայում։