Սեպտեմբերի 3-ից Եվրոպական Միությունը դադարեցրել է Բրազիլիայից մի շարք կենդանական ծագման ապրանքների ներմուծումը։

Որոշումը վերաբերում է տավարի մսին, թռչնամսին, ձկնաբուծական արտադրանքին, ձվին, մեղրին և կենդանական ծագման այլ ապրանքների։

Պատճառը մաքսատուրքերը կամ քաղաքական պատժամիջոցները չեն։

Եվրոպայի որոշման կենտրոնում մեկ խնդիր է՝ անասնաբուծության և թռչնաբուծության մեջ հակամանրէային դեղամիջոցների, այդ թվում՝ հակաբիոտիկների օգտագործումը։

Եվրոպական Միությունը հայտարարել է, որ Բրազիլիան բավարար երաշխիքներ չի ներկայացրել, որ ԵՄ արտահանվող կենդանական արտադրանքը համապատասխանում է հակամանրէային դեղամիջոցների օգտագործման վերաբերյալ եվրոպական կանոններին։

Այս որոշումը հերթական անգամ ցույց է տալիս, որ ժամանակակից գյուղատնտեսության մեջ շուկա մտնելու համար այլևս բավարար չէ միայն շատ արտադրել։

Արտադրանքը պետք է համապատասխանի նաև գնորդ երկրի առողջապահական, անասնաբուժական և սննդային անվտանգության պահանջներին։

Ինչու են հակաբիոտիկները հայտնվել միջազգային առևտրի կենտրոնում

Հակաբիոտիկները երկար տարիներ կարևոր դեր են ունեցել ինչպես մարդու, այնպես էլ կենդանիների հիվանդությունների բուժման գործում։

Սակայն դրանց չափից ավելի կամ սխալ օգտագործումը կարող է ստեղծել մեկ այլ վտանգ։

Մանրէները կարող են աստիճանաբար ձեռք բերել դիմադրողականություն դեղամիջոցների նկատմամբ։

Այս երևույթը հայտնի է որպես հակամանրէային դիմադրողականություն։

Պարզ ասած՝ ժամանակի ընթացքում այնպիսի բակտերիաներ կարող են առաջանալ, որոնց վրա նախկինում արդյունավետ դեղամիջոցներն այլևս չեն ազդում։

Սա համարվում է համաշխարհային առողջապահության ամենալուրջ երկարաժամկետ խնդիրներից մեկը։

Եվրոպական Միությունը փորձում է սահմանափակել այդ ռիսկը ոչ միայն իր տարածքում, այլ նաև ներմուծվող սննդամթերքի նկատմամբ։

Այսինքն՝ եթե որևէ երկիր ցանկանում է կենդանական ծագման արտադրանք արտահանել եվրոպական շուկա, պետք է կարողանա ապացուցել, որ իր արտադրական համակարգը համապատասխանում է նույն պահանջներին։

Եվրոպան արգելում է ոչ թե բոլոր հակաբիոտիկները

Կարևոր է հասկանալ, որ ԵՄ կանոնները չեն նշանակում, թե հիվանդ կենդանիներին ընդհանրապես չի կարելի բուժել հակաբիոտիկներով։

Խնդիրը բուժման անհրաժեշտ օգտագործումը չէ։

Եվրոպական քաղաքականության հիմնական նպատակն է սահմանափակել հակամանրէային դեղամիջոցների այնպիսի օգտագործումը, որը կարող է նպաստել դիմադրողականության աճին։

Մասնավորապես, ԵՄ-ն արգելում կամ խիստ սահմանափակում է հակամանրէային միջոցների օգտագործումը.

- կենդանիների աճը արագացնելու նպատակով,
- արտադրողականությունը բարձրացնելու համար,
- առանց անհրաժեշտ բժշկական հիմնավորման,
- մարդու ծանր հիվանդությունների բուժման համար հատուկ պահպանվող որոշ հակաբիոտիկների դեպքում։

Եվրոպական կանոնների համաձայն՝ նման պահանջները տարածվում են նաև երրորդ երկրներից ներմուծվող արտադրանքի վրա։

Այսինքն՝ Եվրոպան պահանջում է, որ արտասահմանյան արտադրողը նույնպես համապատասխանի նույն սկզբունքներին։

Ինչու Բրազիլիան հայտնվեց սահմանափակման տակ

Բրազիլիան աշխարհի խոշորագույն գյուղատնտեսական և կենդանական արտադրանքի արտահանողներից մեկն է։

Երկիրը համաշխարհային շուկա է մատակարարում հսկայական ծավալներով.

- տավարի միս,
- թռչնամիս,
- խոզի միս,
- ձու,
- մեղր,
- ձկնաբուծական արտադրանք։

Սակայն ԵՄ-ն հայտարարել է, որ Բրազիլիան բավարար երաշխիքներ չի կարողացել տրամադրել այն մասին, որ ԵՄ արտահանվող կենդանիներն իրենց ամբողջ կյանքի ընթացքում աճեցվել են եվրոպական հակամանրէային կանոններին համապատասխան։

Սա հատկապես բարդ պահանջ է։

Խոսքը միայն այն մասին չէ, թե արտադրանքը վերջում լաբորատոր փորձաքննություն անցե՞լ է, թե ոչ։

Պետք է հնարավոր լինի վերահսկել կենդանու արտադրական ամբողջ պատմությունը։

Ինչ դեղամիջոցներ են օգտագործվել։

Երբ են օգտագործվել։

Ինչ նպատակով։

Որ տնտեսությունում է կենդանին պահվել։

Ինչ ճանապարհ է անցել մինչև մթերքի վերածվելը։

Այս ամենը պահանջում է զարգացած վերահսկողության և հետագծելիության համակարգ։

Հետագծելիությունը դառնում է շուկա մտնելու գլխավոր պայման

Ժամանակակից սննդի շուկայում գնալով ավելի կարևոր է դառնում մեկ բառ՝ հետագծելիություն։

Եթե նախկինում արտադրողին հիմնականում հարցնում էին, թե որքան միս կամ կաթ կարող է մատակարարել, ապա այսօր հարցերը շատ ավելի շատ են։

Որտե՞ղ է ծնվել կենդանին։

Ո՞ր տնտեսությունում է աճեցվել։

Ի՞նչ կեր է ստացել։

Ի՞նչ դեղամիջոցներ են օգտագործվել։

Ո՞վ է իրականացրել անասնաբուժական վերահսկողությունը։

Ինչպե՞ս է տեղափոխվել։

Որտե՞ղ է մորթվել։

Այս շղթայի յուրաքանչյուր օղակը կարող է կարևոր լինել։

Եթե արտահանող երկիրը չի կարող ամբողջությամբ ներկայացնել այդ տեղեկատվությունը, բարձր պահանջներ ունեցող շուկան կարող է սահմանափակել մուտքը։

Բրազիլիայի դեպքում ԵՄ-ի որոշումը ցույց է տալիս, որ արտադրանքի մեծ ծավալը և խոշոր արտադրող լինելու կարգավիճակը ինքնին բավարար չեն։

Մեծ շուկան փակվել է խոշոր արտահանողի առաջ

Բրազիլիայի համար Եվրոպան միայն հերթական արտահանման ուղղությունը չէ։

Թեև ԵՄ-ն Բրազիլիայի կենդանական արտադրանքի ամենախոշոր շուկաներից չէ ծավալների առումով, այն համարվում է բարձրարժեք շուկա։

Եվրոպական գնորդները սովորաբար վճարում են ավելի բարձր գին, սակայն դրա դիմաց պահանջում են խիստ համապատասխանություն սննդային և անասնաբուժական չափանիշներին։

Այդ պատճառով եվրոպական շուկայի կորուստը կարող է ավելի ցավոտ լինել, քան պարզապես արտահանվող տոննաների թվի նվազումը։

Արտադրողը կարող է ստիպված լինել իր արտադրանքը տեղափոխել այլ շուկաներ, որտեղ գինը կարող է ավելի ցածր լինել։

Սա կարող է փոխել նաև միջազգային շուկաների հավասարակշռությունը։

Եթե եվրոպական շուկա չմտնող բրազիլական միսն ու թռչնամիսը ուղղվեն այլ երկրներ, այնտեղ կարող է աճել առաջարկը և ուժեղանալ գնային մրցակցությունը։

Բրազիլիան համաձայն չէ Եվրոպայի որոշման հետ

Բրազիլիայի կառավարությունը և երկրի գյուղատնտեսական ոլորտի ներկայացուցիչները քննադատել են ԵՄ որոշումը։

Բրազիլական կողմը պնդում է, որ աշխատել է պահանջներին համապատասխանելու ուղղությամբ և փորձում է վերականգնել արտահանման հնարավորությունը։

Երկիրը դեռ հուլիսից սկսել էր փոխել արտահանման վերահսկողության որոշ մեխանիզմներ՝ ԵՄ պահանջներին համապատասխանելու նպատակով։

Սակայն սեպտեմբերի 3-ի դրությամբ դա բավարար չի եղել Եվրոպական Միության համար։

Բրազիլական կողմում նաև քննարկվում է այն հարցը, թե արդյոք որոշումը միայն առողջապահական և անասնաբուժական հիմք ունի, թե դրանում առկա են նաև եվրոպական գյուղատնտեսությունը արտաքին մրցակցությունից պաշտպանելու քաղաքական և տնտեսական շահեր։

Այս քննարկումը հատկապես ակտիվացել է ԵՄ-Մերկոսուր առևտրային հարաբերությունների ֆոնին։

Սակայն Եվրոպական հանձնաժողովի պաշտոնական հիմնավորումը մնում է հակամանրէային դեղամիջոցների օգտագործման վերաբերյալ պահանջներին համապատասխանության հարցը։

Թռչնամիսը նույնպես հայտնվեց սահմանափակման տակ

Թեման առանձնապես կարևոր է թռչնաբուծության համար։

Բրազիլիան աշխարհի խոշորագույն թռչնամիս արտահանող երկրներից մեկն է։

Եվրոպական շուկայի սահմանափակումը նշանակում է, որ բրազիլական արտադրողները պետք է նոր ուղղություններ գտնեն իրենց արտադրանքի համար։

Սակայն թռչնամսի միջազգային շուկան արդեն բավական մրցակցային է։

Խոշոր արտադրողներն են.

- Բրազիլիան,
- ԱՄՆ-ը,
- Եվրոպական Միության երկրները,
- Չինաստանը,
- Թուրքիան,
- Ուկրաինան և այլ երկրներ։

Եթե Բրազիլիան մեծացնի իր արտադրանքի մատակարարումը այլ ուղղություններով, դա կարող է փոխել մրցակցային իրավիճակը տարբեր տարածաշրջաններում։

Այսինքն՝ Եվրոպայի որոշումը կարող է իր ազդեցությունն ունենալ նաև այն երկրների վրա, որոնք ընդհանրապես կապ չունեն ԵՄ շուկայի հետ։

Սա միայն Բրազիլիայի խնդիրը չէ

Եվրոպայի որոշումը կարևոր ազդանշան է աշխարհի բոլոր կենդանական արտադրանք արտահանող երկրների համար։

Այսօր սննդամթերքի միջազգային առևտրում գնալով մեծ նշանակություն են ստանում ոչ միայն մաքսատուրքերը և գները։

Նույնքան կարևոր են դառնում.

- կենդանիների առողջությունը,
- հակաբիոտիկների օգտագործումը,
- սննդի անվտանգությունը,
- արտադրության հետագծելիությունը,
- կենդանիների բարեկեցությունը,
- շրջակա միջավայրի վրա ազդեցությունը։

Այս պահանջները հատկապես դժվար կարող են լինել փոքր և միջին տնտեսությունների համար։

Նոր համակարգեր ներդնելը պահանջում է գումար։

Անհրաժեշտ են էլեկտրոնային տվյալների բազաներ։

Անասնաբուժական վերահսկողություն։

Լաբորատորիաներ։

Սերտիֆիկացում։

Սակայն առանց դրանց բարձրարժեք շուկաներ մուտք գործելը գնալով ավելի դժվար է դառնում։

Ի՞նչ դաս կարող է քաղել Հայաստանը

Հայաստանը Բրազիլիայի նման խոշոր մսարտահանող երկիր չէ։

Սակայն եվրոպական շուկաների և բարձր չափանիշներ ունեցող երկրների հետ աշխատելու տեսանկյունից այս պատմությունը կարևոր դաս ունի նաև Հայաստանի համար։

Գյուղատնտեսական արտադրանքի արտահանումը ապագայում ավելի շատ է կախված լինելու ոչ միայն արտադրանքի քանակից։

Կարևոր է լինելու ապացուցել, թե ինչպես է այն արտադրվել։

Հայաստանի անասնաբուծության համար սա նշանակում է, որ անհրաժեշտ է զարգացնել.

- կենդանիների նույնականացումը,
- հաշվառման համակարգերը,
- անասնաբուժական վերահսկողությունը,
- դեղամիջոցների օգտագործման գրանցումը,
- մսի և կաթի արտադրության հետագծելիությունը։

Կենդանու ականջին դրված համարանիշը կամ էլեկտրոնային նույնականացման միջոցը կարող է առաջին հայացքից տեխնիկական մանրուք թվալ։

Սակայն ապագայում այն կարող է դառնալ արտահանման շուկա մտնելու փաստաթղթի մի մասը։

Հակաբիոտիկը գյուղատնտեսության նոր տնտեսական հարցն է

Տասնամյակներ շարունակ հակաբիոտիկների հարցը հիմնականում դիտարկվում էր որպես բժշկության խնդիր։

Այսօր այն դարձել է նաև գյուղատնտեսական և տնտեսական խնդիր։

Արտադրողը պետք է մտածի ոչ միայն կենդանու առողջության մասին։

Նա պետք է կարողանա ապացուցել, որ դեղամիջոցն օգտագործվել է ճիշտ։

Արտահանողը պետք է կարողանա ներկայացնել ամբողջ արտադրական շղթան։

Իսկ պետությունը պետք է ունենա վերահսկողության այնպիսի համակարգ, որը վստահություն կներշնչի միջազգային գործընկերներին։

Հակառակ դեպքում կարող է առաջանալ մի իրավիճակ, երբ արտադրանքը որակյալ է, շուկան պատրաստ է այն գնել, սակայն փաստաթղթային կամ վերահսկողական համակարգի բացերի պատճառով սահմանը փակվում է։

Ապագայի միսը վաճառվելու է ոչ միայն իր համով

Եվրոպայի և Բրազիլիայի միջև ստեղծված իրավիճակը ցույց է տալիս, թե ինչ ուղղությամբ է շարժվում համաշխարհային պարենային շուկան։

Ապագայում միսը, թռչնամիսը կամ ձուկը գնահատվելու են ոչ միայն ըստ գնի և արտաքին տեսքի։

Գնորդը և վերահսկող մարմինը ցանկանում են իմանալ դրա ամբողջ պատմությունը։

Որտեղի՞ց է այն եկել։

Ինչպե՞ս է կենդանին աճեցվել։

Ի՞նչ է կերել։

Ինչ դեղամիջոցներ է ստացել։

Ինչպիսի՞ պայմաններում է պահվել։

Այս տեղեկատվությունը դառնում է արտադրանքի արժեքի մի մասը։

Եվ այն երկրները, որոնք կարողանում են ապահովել այդ թափանցիկությունը, ավելի հեշտ են մուտք գործում բարձրարժեք շուկաներ։

Մի որոշում, որը կարող է փոխել ամբողջ շուկան

Սեպտեմբերի 3-ից ուժի մեջ մտած սահմանափակումը կարող է ժամանակավոր լինել։

Եթե Բրազիլիան կարողանա համոզել Եվրոպական Միությանը, որ իր վերահսկողական համակարգը համապատասխանում է պահանջներին, որոշ ապրանքատեսակների արտահանումը կարող է վերականգնվել։

Սակայն արդեն հիմա պարզ է մեկ բան։

Ժամանակակից գյուղատնտեսության միջազգային մրցակցությունը փոխվում է։

Այլևս բավարար չէ ունենալ մեծ անասնապահական տնտեսություններ, էժան կեր և բարձր արտադրողականություն։

Պետք է կարողանալ ապացուցել նաև, թե ինչպես է արտադրվել յուրաքանչյուր կիլոգրամ միսը։

Եվրոպայի որոշումը Բրազիլիայի նկատմամբ հենց այս նոր իրականության մասին է։

Ապագայի գյուղատնտեսական շուկայում մրցակցելու են ոչ միայն արտադրանքի գները, այլ նաև արտադրության ամբողջ պատմությունը։

Եվ երբեմն այդ պատմության մեջ մեկ չապացուցված հակաբիոտիկը կարող է ավելի թանկ արժենալ, քան հազարավոր տոննա արտադրված միսը։