Երևանի «Երազ» այգում սեպտեմբերի 19–20-ին անցկացվում է «Մեղրատոն 2026» մեղրի և մեղվամթերքի ցուցահանդես-տոնավաճառը, որը մեկ հարթակում միավորում է Հայաստանի տարբեր մարզերի մեղվաբույծներին, մեղվամթերք արտադրողներին, ոլորտային կազմակերպություններին և սպառողներին։ Միջոցառումն անցկացվում է արդեն չորրորդ անգամ։
Այս տարվա «Մեղրատոնի» առանձնահատկությունն այն է, որ այն սահմանափակված չէ միայն մեղրի վաճառքով։ Այցելուներին ներկայացվում են տարբեր տեսակի մեղր, մայրակաթ, ակնամոմ, ծաղկափոշի, մեղրամոմ և այլ մեղվամթերքներ, ինչպես նաև մեղվաբուծության համար նախատեսված նյութեր, պարագաներ ու սարքավորումներ։
Փոքր արտադրողի համար՝ շուկային անմիջապես հասնելու հնարավորություն
Մեղվաբուծության ոլորտում փոքր տնտեսությունների համար վաճառքի և սպառողի հետ անմիջական կապի ստեղծումը կարևոր նշանակություն ունի։ «Մեղրատոնը» հենց այդ կապը ձևավորելու հարթակներից մեկն է․ արտադրողը կարող է ոչ միայն ներկայացնել իր արտադրանքը, այլև անմիջականորեն շփվել գնորդների և ոլորտի այլ մասնակիցների հետ։
Կազմակերպիչների ներկայացմամբ՝ միջոցառման նպատակներից է տեղական մեղրի և մեղվամթերքի վաճառքի խթանումը, արտադրողների համագործակցության ընդլայնումն ու փոքր արտադրողների շուկայական հնարավորությունների մեծացումը։
Սա հատկապես կարևոր է այն տնտեսությունների համար, որոնց արտադրանքի իրացումը հիմնականում կախված է տեղական շուկայից և ուղղակի վաճառքից։
Փեթակը մտնում է թվային դարաշրջան
«Մեղրատոն 2026»-ում ուշադրության կենտրոնում է նաև մեղվաբուծության տեխնոլոգիական կողմը։
Միջոցառման շրջանակում ներկայացվում են արհեստական բանականության և տվյալների վերլուծության վրա հիմնված «խելացի փեթակների» կառավարման մոտեցումներ։ Դրանք հնարավորություն են տալիս հետևել փեթակի ներսում ջերմաստիճանին, խոնավությանը և այլ ցուցանիշների, իսկ հավաքագրված տվյալների վերլուծությունը կարող է օգնել վաղ փուլում հայտնաբերել հիվանդությունների կամ այլ խնդիրների հնարավոր նշաններ։
Այս մոտեցումը կարող է աստիճանաբար փոխել մեղվաբույծի աշխատանքի տրամաբանությունը․ փեթակի վիճակը գնահատելու համար միայն տեսողական զննումին ապավինելու փոխարեն հնարավոր է օգտագործել շարունակական տվյալներ։
Միաժամանակ պետք է տարբերակել տեխնոլոգիայի ներկայացումը դրա արդեն ապացուցված տնտեսական արդյունավետությունից․ «խելացի փեթակների» կիրառման կոնկրետ արդյունքները կախված են սարքավորումներից, տնտեսության չափից և օգտագործվող համակարգից։
Մեղվաբուծությունից մինչև մեղվամթերքի նոր արտադրանք
Մեղրը մեղվաբուծության միակ տնտեսական արդյունքը չէ։ «Մեղրատոնում» ներկայացվում են նաև ակնամոմ, ծաղկափոշի, մայրակաթ, մեղրամոմ և այլ արտադրանքներ։
Սա ոլորտի համար կարևոր ուղղություն է, քանի որ մեղվաընտանիքի արտադրողականությունը կարող է գնահատվել ոչ միայն ստացված մեղրի քանակով, այլև տարբեր մեղվամթերքների վերամշակմամբ և շուկայահանմամբ։
Միջոցառման ծրագրում ընդգրկված են նաև մասնագիտական քննարկումներ և վարպետաց դասեր՝ մեղուների հիվանդությունների կանխարգելման ու կառավարման, մեղվամթերքի ստացման տեխնոլոգիաների և դրանց առաջխաղացման վերաբերյալ։
Մեղվաբուծության համար կարևոր է նաև գիտելիքը
Միջոցառմանը ներկայացվում են Լոռու մարզի Մարգահովիտ բնակավայրում գործող «Մեղվաբուծության Դարբնոց» գիտաարտադրական հետազոտական կենտրոնի ծառայությունները։ Կենտրոնի գործունեությունը ուղղված է մեղվաբուծական տնտեսությունների արտադրողականության և մրցունակության բարձրացմանը։
Այս ուղղությունը կարևոր է հատկապես այն պայմաններում, երբ մեղվաբուծության արդյունավետությունը կախված է ոչ միայն բնական պայմաններից, այլև հիվանդությունների վերահսկումից, փեթակների ճիշտ կառավարմանից, կերային բազայից, տեխնոլոգիաներից և արտադրանքի շուկայավարումից։
«Մեղրատոնը»՝ որպես ոլորտի զարգացման հարթակ
«Մեղրատոն 2026»-ը կազմակերպվում է «Մեղվաբուծության ակադեմիա» ՀԿ-ի կողմից՝ «Մեղվաբուծության Դարբնոց» գիտակրթական կենտրոնի հետ համատեղ։ Միջոցառման գլխավոր գործընկերներից է «ԱԿԲԱ Ֆեդերացիան», իսկ աջակցող ծրագրերից է Շվեյցարիայի զարգացման և համագործակցության գործակալության կողմից ֆինանսավորվող SIGMA ծրագիրը։
Այսպիսով, «Մեղրատոնը» միայն մեղրի վաճառքի միջոցառում չէ։ Այն միաժամանակ շուկայի, գիտելիքի, տեխնոլոգիաների և արտադրողների միջև կապ ստեղծելու փորձ է։
Հայաստանի մեղվաբուծության համար հաջորդ կարևոր քայլը կարող է լինել այդ կապերը երկարաժամկետ տնտեսական արդյունքի վերածելը՝ արտադրանքի որակի բարձրացումից և նոր մեղվամթերքների զարգացումից մինչև փաթեթավորում, բրենդավորում և արտաքին շուկաներ դուրս գալը։