Հայաստանում կրկին ուշադրության կենտրոնում է հայտնվել մսի ծագման և անվտանգության վերահսկողության հարցը։

ՀՀ քննչական կոմիտեն հայտնել է, որ Լոռու մարզային քննչական վարչությունում ավարտվել է քրեական վարույթի նախաքննությունը մի գործով, որը վերաբերում է մսամթերքի վաճառքի ընթացքում կեղծ անասնաբուժական փաստաթղթերի օգտագործմանը։

Ըստ նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված տվյալների՝ մսամթերքի առուվաճառքով զբաղվող երեք անձ 2022 թվականին ձեռք է բերել կեղծ անասնաբուժական վկայականներ և դրանք օգտագործել միս վաճառելիս։

Փաստաթղթերում նշվել է, թե խոշոր եղջերավոր կենդանիները սպանդանոցում ենթարկվել են անասնաբուժասանիտարական փորձաքննության և մթերվել են նույն սպանդանոցից։

Քննչական կոմիտեի տվյալներով՝ այդ տեղեկությունները չեն համապատասխանել իրականությանը։

Ի՞նչ է բացահայտվել

Քրեական վարույթի շրջանակում նախաքննությամբ առերևույթ փաստական տվյալներ են ձեռք բերվել, որ մսամթերքի առուվաճառքով զբաղվող երեք անձ կեղծ անասնաբուժական վկայականներ է ձեռք բերել ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվող անձից։

Այդ վկայականները հետագայում օգտագործվել են մսամթերքի վաճառքի ժամանակ։

Երեք անձի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ կեղծ փաստաթղթեր իրացնելու, պատրաստելու կամ օգտագործելու վերաբերյալ։

Քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է հսկող դատախազին։

Միևնույն ժամանակ, գործով անցնող մեկ այլ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չի իրականացվել նրա մահվան հիմքով։ Քննության տվյալներով՝ վերջինիս վերագրվել էր կեղծ փաստաթղթերի հետ կապված 10 դրվագ և ապօրինի ձեռնարկատիրական գործունեության 8 դրվագ։

Կարևոր է ընդգծել, որ գործով ներգրավված անձանց մեղավորությունը կարող է հաստատվել միայն դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով։

Ինչո՞ւ է անասնաբուժական փաստաթուղթը կարևոր

Միսը խանութ կամ շուկա հասնելուց առաջ պետք է անցնի վերահսկողության մի շարք փուլեր։

Դրանցից կարևորագույններից մեկը կենդանու անասնաբուժասանիտարական փորձաքննությունն է։

Այս համակարգի նպատակը պարզ է՝ համոզվել, որ մսի արտադրության համար օգտագործված կենդանին առողջական վտանգ չի ներկայացրել մարդու համար։

Անասնաբուժական վերահսկողության ընթացքում կարող են հայտնաբերվել.

- կենդանիների վարակիչ հիվանդություններ,

- մակաբուծային հիվանդություններ,

- կենդանու առողջական վիճակի հետ կապված խնդիրներ,

- մսի օգտագործման համար վտանգավոր այլ ռիսկեր։

Այդ պատճառով փաստաթուղթը պարզապես թղթային ձևականություն չէ։

Այն պետք է հաստատի, որ միսը անցել է սահմանված վերահսկողության ճանապարհը։

Երբ փաստաթուղթը կեղծ է, խախտվում է ամբողջ վերահսկողության շղթան

Մսի անվտանգության համակարգը հիմնված է հետագծելիության վրա։

Իդեալական դեպքում պետք է հնարավոր լինի պարզել.

- որտեղից է եկել կենդանին,

- որտեղ և երբ է մորթվել,

- արդյոք ենթարկվել է անասնաբուժական փորձաքննության,

- ինչպես է տեղափոխվել,

- որտեղ է վաճառվել։

Եթե այս շղթայի որևէ օղակում հայտնվում է կեղծ փաստաթուղթ, վերահսկողությունը փաստացի կորցնում է իր իմաստը։

Այդ դեպքում սպառողը կարող է տեսնել բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերի առկայությունը, սակայն իրականում վստահ չլինել, թե արդյոք նշված վերահսկողությունը իսկապես իրականացվել է։

Սա արդեն միայն փաստաթղթաշրջանառության խնդիր չէ։

Խոսքը սննդի անվտանգության մասին է։

Սպանդանոցների դերը մսի անվտանգության մեջ

Վերջին տարիներին Հայաստանում բազմիցս քննարկվել է կենդանիների սպանդանոցային մորթի անցնելու անհրաժեշտությունը։

Սպանդանոցը պետք է ապահովի վերահսկվող պայմաններ, որտեղ կենդանու մորթը և մսի նախնական զննումն իրականացվում են մասնագիտական վերահսկողության ներքո։

Այս համակարգի կարևոր նպատակներից է նվազեցնել այն ռիսկերը, որոնք կարող են առաջանալ չվերահսկվող պայմաններում մորթ իրականացնելու դեպքում։

Սակայն այսօրվա բացահայտված գործը ցույց է տալիս մեկ այլ կարևոր խնդիր։

Նույնիսկ եթե երկրում գործում են սպանդանոցներ և սահմանված է փաստաթղթավորման համակարգ, անհրաժեշտ է նաև վստահ լինել, որ փաստաթղթերը չեն օգտագործվում միայն ձևականորեն։

Այսինքն՝ վերահսկողությունը պետք է վերաբերի ոչ միայն մսին, այլ նաև դրա ծագումը հաստատող փաստաթղթերի իսկությանը։

Ի՞նչ պետք է իմանա սպառողը

Սովորական գնորդի համար միշտ չէ, որ հնարավոր է արտաքին տեսքով հասկանալ մսի ծագումը կամ անվտանգության ամբողջ պատմությունը։

Այդ պատճառով կարևոր է միս գնել վերահսկվող վաճառքի կետերից։

Մասնագետները մշտապես խորհուրդ են տալիս ուշադրություն դարձնել.

- վաճառքի վայրի սանիտարական պայմաններին,

- մսի պահպանման ջերմաստիճանին,

- վաճառողի կողմից տրամադրվող տեղեկատվությանը,

- արտադրանքի ծագմանը,

- անհրաժեշտ փաստաթղթերի առկայությանը։

Միևնույն ժամանակ միայն փաստաթղթի առկայությունը բավարար չէ, եթե վերահսկող համակարգը չի կարող բացահայտել դրա կեղծումը։

Հենց այստեղ է կարևոր դառնում պետական վերահսկողության և հետագծելիության արդյունավետությունը։

Խնդիրը նաև անասնապահության ոլորտին է վերաբերում

Առաջին հայացքից կարող է թվալ, որ այս գործը վերաբերում է միայն մսի վաճառքով զբաղվող անձանց։

Սակայն իրականում այն առնչվում է ամբողջ անասնապահական շղթային։

Անասնապահից մինչև սպառող միսը պետք է անցնի մի քանի փուլերով։

Կենդանու առողջական վիճակը, տեղափոխումը, մորթը, անասնաբուժական վերահսկողությունը, պահեստավորումը և վաճառքը նույն շղթայի մասերն են։

Եթե շղթայի վերջում հայտնվում է կեղծ փաստաթուղթ, հարց է առաջանում՝ որքանով է հնարավոր ամբողջությամբ վերականգնել տվյալ մսի իրական ճանապարհը։

Ժամանակակից սննդի անվտանգության համակարգերում հետագծելիությունը դառնում է ավելի ու ավելի կարևոր։

Հատկապես արտահանման շուկաներում արտադրողից պահանջվում է ոչ միայն լավ որակի միս, այլ նաև ամբողջական տեղեկատվություն դրա ծագման մասին։

Դաս՝ ոլորտի համար

Լոռու մարզում բացահայտված գործը ցույց է տալիս, որ մսի անվտանգության ապահովման համար միայն կանոններ սահմանելը բավարար չէ։

Անհրաժեշտ է, որ վերահսկողությունը գործի ամբողջ շղթայով։

Սպանդանոցների առկայությունը կարևոր է, բայց նույնքան կարևոր է համոզվել, որ ներկայացվող փաստաթղթերը իրական են։

Անասնաբուժական վկայականը պետք է լինի ոչ թե պարզապես վաճառքի համար անհրաժեշտ թուղթ, այլ կենդանու և մսի անցած վերահսկողության իրական ապացույց։

Այս դեպքը ևս մեկ անգամ հիշեցնում է, որ անվտանգ մսի ճանապարհը սկսվում է ոչ թե վաճառասեղանից, այլ անասնապահական տնտեսությունից և ավարտվում միայն այն ժամանակ, երբ սպառողը վստահ է իր գնած արտադրանքի ծագման վրա։