Հայկական ջերմոցային վարդի համար արտահանման շուկան այսօր դարձել է ոչ պակաս կարևոր, քան հենց արտադրությունը։ Լավ վարդ աճեցնելը բավարար չէ․ այն պետք է հասցնել գնորդին ճիշտ ժամանակին, մրցունակ գնով և առանց ավելորդ լոգիստիկ ծախսերի։

Այս հարցերի շուրջ սեպտեմբերի 10-ին ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը հանդիպել է Հայաստանում բարձր տեխնոլոգիաների կիրառմամբ վարդի արտադրությամբ զբաղվող մի շարք տնտեսավարողների հետ։ Հանդիպմանը մասնակցել է նաև նախարարի տեղակալ Արման Խոջոյանը։

Խնդիրը միայն վարդ աճեցնելը չէ

Հայաստանի ջերմոցային վարդի արտադրությունը հիմնականում ուղղված է արտահանման շուկային։ Հետևաբար արտադրողի համար յուրաքանչյուր լրացուցիչ ծախս կամ լոգիստիկ խոչընդոտ կարող է անմիջապես ազդել վերջնական մրցունակության վրա։

Հենց այդ պատճառով հանդիպման ընթացքում քննարկվել են ոչ միայն ջերմոցային ոլորտի պետական քաղաքականությունը, այլև արտահանման խթանման և արտահանման գործընթացների կազմակերպման գործող պետական աջակցության մեխանիզմները։

Սակայն ամենակարևոր հարցերից մեկը եղել է այն, թե ինչ է տեղի ունենում վարդի ջերմոցից դուրս գալուց հետո։

Վարդը շուկա հասնելու ճանապարհին

Ջերմոցից կտրված ծաղիկը սովորական գյուղմթերք չէ։ Այն արագ կորցնում է իր ապրանքային արժեքը, ուստի տեղափոխման արագությունը, պահպանման պայմանները և մաքսային գործընթացի տևողությունը կարող են որոշիչ լինել։

Հանդիպման ընթացքում առանձին քննարկվել են վարդի արտահանման լոգիստիկ և տրանսպորտային առանձնահատկությունները, մաքսազերծման գործընթացը և ոլորտին առնչվող այլ խնդիրներ։

Այսինքն՝ արտադրողի համար հարցը կարող է լինել ոչ միայն՝ «որքա՞ն վարդ կարող եմ աճեցնել», այլ նաև՝

«Որքա՞ն արագ և ի՞նչ գնով կարող եմ այն հասցնել արտասահմանյան գնորդին»։

Բարձր տեխնոլոգիաները՝ արտադրության նոր հնարավորություն

Հանդիպմանը մասնակցել են Հայաստանում բարձր տեխնոլոգիաների կիրառմամբ վարդ արտադրող տնտեսավարողներ։

Ժամանակակից ջերմոցային տնտեսությունը թույլ է տալիս ավելի ճշգրիտ կառավարել ջերմաստիճանը, խոնավությունը, լուսավորությունը, ոռոգումը և բույսերի սնուցումը։ Սա հնարավորություն է տալիս ոչ միայն բարձրացնել արտադրողականությունը, այլև ավելի կայուն դարձնել արտադրանքի որակը։

Իսկ արտահանման շուկայում որակի կայունությունը շատ կարևոր է․ մեծ գնորդին անհրաժեշտ է ոչ թե մեկ անգամ լավ արտադրանք, այլ կանխատեսելի որակ և մատակարարման շարունակականություն։

Նոր շուկաներ՝ գլխավոր նպատակ

Նախարար Գևորգ Պապոյանը կարևորել է ոլորտի բնականոն և շարունակական գործունեության ապահովումը, հայկական ջերմոցային վարդի արտահանման մրցունակության բարձրացումը և նոր շուկաներում հայկական արտադրանքի դիրքերի ամրապնդումը։

Սա հատկապես կարևոր է այն պայմաններում, երբ հայկական վարդի արտադրողները վերջին ամիսներին բախվել են արտահանման շուկաների հետ կապված խնդիրների։

Նոր շուկա գտնելը, սակայն, միայն գնորդ գտնել չէ։ Անհրաժեշտ է հասկանալ՝ ինչ ծավալ է պահանջվում, ինչ գնով է հնարավոր վաճառել արտադրանքը, ինչ տրանսպորտային ճանապարհ է առավել արդյունավետ և ինչ փաստաթղթեր ու սերտիֆիկատներ են անհրաժեշտ։

Կարո՞ղ է հայկական վարդը մրցել նոր շուկաներում

Հայաստանի առավելություններից մեկը սեզոնային արտադրության հնարավորությունն է և ժամանակակից ջերմոցային տեխնոլոգիաների կիրառումը։ Բայց միջազգային շուկայում մրցակցությունը միայն արտադրանքի որակի շուրջ չէ։

Մրցում են նաև գինը, տեղափոխման արագությունը, մաքսային գործընթացի արդյունավետությունը և մատակարարման կայունությունը։

Հետևաբար հայկական վարդի արտահանման ապագան կարող է որոշվել ոչ միայն ջերմոցում, այլև ամբողջ շղթայում՝ արտադրողից մինչև օտարերկրյա գնորդ։

Հիմա գլխավոր հարցը

Եթե պետությունը կարողանա նվազեցնել արտահանման ընթացակարգային և լոգիստիկ խոչընդոտները, իսկ արտադրողները շարունակեն բարձրացնել արտադրության արդյունավետությունն ու որակը, հայկական վարդի համար նոր շուկաներ մտնելու հնարավորությունը կարող է մեծանալ։

Հայաստանին այսօր պետք է ոչ միայն ավելի շատ վարդ արտադրել, այլ կարողանալ այն ավելի արագ, ավելի մատչելի և ավելի մրցունակ ձևով հասցնել աշխարհ։

Եվ հենց այս պատճառով նախարարի և վարդ արտադրողների հանդիպման ամենակարևոր թեման, թերևս, վարդի արտադրությունը չէր, այլ՝ ինչպես այն վաճառել աշխարհում։