Հայաստանից գյուղմթերքի և կենդանական ծագման արտադրանքի արտահանման սեզոնը շարունակում է ակտիվ մնալ։ Սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմնի վերջին շաբաթական տվյալներով՝ 2026 թվականի օգոստոսի 31-ից սեպտեմբերի 6-ը Հայաստանից արտահանվել է ավելի քան 2.16 մլն կիլոգրամ սննդամթերք և կենդանական ծագման մթերք։
Արտահանման հիմնական ծավալը բաժին է ընկել թարմ և չոր մրգերին ու բանջարեղենին։
ՍԱՏՄ-ի հրապարակած տվյալները վերաբերում են այն բեռներին, որոնք անցել են համապատասխան վերահսկողության ընթացակարգերը։
Մրգերի արտահանումը գերազանցել է 1.2 հազար տոննան
Օգոստոսի 31-ից սեպտեմբերի 6-ը Հայաստանից արտահանվել է 1,225,411 կգ թարմ և չոր մրգեր՝ ավելի քան 1,225 տոննա։
Այս կատեգորիան տվյալ շաբաթվա արտահանման ամենամեծ ուղղությունն է։
Միայն մրգերի բաժինն ամբողջ արտահանված սննդամթերքի և կենդանական ծագման մթերքի ծավալի ավելի քան կեսն է կազմում։
Սա ցույց է տալիս, որ սեպտեմբերի սկզբին հայկական գյուղմթերքի արտահանման հիմնական շարժիչներից շարունակում են մնալ սեզոնային պտուղները։
Բանջարեղենը՝ ևս 876 տոննա
Երկրորդ խոշոր ուղղությունը թարմ և չոր բանջարեղենն է։
Մեկ շաբաթում Հայաստանից արտահանվել է 876,367 կգ, կամ մոտ 876 տոննա բանջարեղեն։
Այսպիսով՝ միայն մրգերի և բանջարեղենի արտահանման ծավալը կազմել է ավելի քան 2.1 մլն կգ։
Եթե երկու կատեգորիաները միասին հաշվենք, ստացվում է՝
1,225,411 + 876,367 = 2,101,778 կգ
կամ մոտ 2,102 տոննա։
Այսինքն՝ մեկ շաբաթվա ընթացքում Հայաստանից արտահանված վերահսկվող սննդամթերքի հիմնական մասը հենց բուսական ծագման թարմ և չոր արտադրանքն է։
Մսի արտահանումը՝ 21.4 տոննա
Մսի և մսամթերքի արտահանման ծավալը նույն շաբաթվա ընթացքում կազմել է 21,439 կգ, կամ մոտ 21.4 տոննա։
Թվով սա զգալիորեն փոքր է մրգի և բանջարեղենի ծավալներից, սակայն անասնապահության տեսանկյունից կարևոր ցուցանիշ է, քանի որ ցույց է տալիս հայկական մսի և մսամթերքի արտահանման ընթացիկ ծավալը։
Ձկնամթերքը՝ 25.4 տոննա
Ձկան և ձկնամթերքի արտահանումը կազմել է 25,374 կգ, կամ մոտ 25.4 տոննա։
Այս ցուցանիշը հետաքրքիր է հատկապես ՍԱՏՄ-ի կողմից սեպտեմբերի սկզբին հրապարակված մեկ այլ տեղեկության ֆոնին․ մարմինը հայտնել էր, որ ԱՄԷ է արտահանվել 60 տոննա հայկական ձուկ և ձկնամթերք, և տեղական ձկնարտադրողներին առաջարկել էր կապ հաստատել այդ շուկա արտահանող կազմակերպության հետ։
Սա կարող է նշանակել, որ ձկնամթերքի արտահանման ուղղությամբ նոր շուկաների ձևավորման գործընթաց է ընթանում։
Կաթնամթերքի արտահանումը՝ 4.1 տոննա
Կաթի և կաթնամթերքի արտահանման ծավալը տվյալ շաբաթվա ընթացքում կազմել է ընդամենը 4,105 կգ, կամ մոտ 4.1 տոննա։
Մրգի, բանջարեղենի, մսի և ձկնամթերքի համեմատ այս ծավալը փոքր է։
Սա նաև ցույց է տալիս, որ Հայաստանի գյուղմթերքի արտահանման կառուցվածքում կենդանական ծագման որոշ ապրանքներ դեռևս զգալիորեն զիջում են բուսական արտադրանքին։
Իսկ ինչքա՞ն է ներմուծվել
Նույն ժամանակահատվածում ՍԱՏՄ-ն վերահսկել է նաև Հայաստան ներմուծված սննդամթերքի զգալի ծավալներ։
Օրինակ՝ մեկ շաբաթում ներմուծվել է՝
- 75.0 տոննա միս և մսամթերք,
- 174.7 տոննա կաթ և կաթնամթերք,
- 7.3 տոննա ձուկ և ձկնամթերք,
- 83.3 տոննա պահածոյացված սննդամթերք,
- 171.8 տոննա հրուշակեղեն և հումք,
- 429.5 տոննա ոչ ալկոհոլային խմիչքներ,
- 48.0 տոննա բուսական յուղ և բուսական ծագման վերամշակված սննդամթերք։
Այս թվերը հետաքրքիր պատկեր են ցույց տալիս։
Օրինակ՝ նույն շաբաթվա ընթացքում Հայաստան ներմուծված կաթնամթերքի ծավալը՝ 174.7 տոննա, ավելի քան 42 անգամ գերազանցել է արտահանված կաթնամթերքի՝ 4.1 տոննա ծավալը։
Մսի դեպքում տարբերությունը նույնպես մեծ է․ ներմուծվել է մոտ 75 տոննա, մինչդեռ արտահանվել է մոտ 21.4 տոննա։
Մրգի և բանջարեղենի դեպքում պատկերը հակառակ է
Հայաստանի գյուղատնտեսական արտադրանքի արտահանման ուժեղ կողմը շարունակում է մնալ բուսական արտադրանքը։
Վերջին հասանելի շաբաթվա ընթացքում մրգերի և բանջարեղենի արտահանման համակցված ծավալը հասել է 2,101.8 տոննայի։
Սա ցույց է տալիս Հայաստանի գյուղատնտեսության արտահանման կառուցվածքի կարևոր առանձնահատկությունը՝ երկիրը շատ ավելի մեծ ծավալով արտահանում է սեզոնային բուսական արտադրանք, քան կենդանական ծագման սննդամթերք։
Ի՞նչ են ասում այս թվերը Հայաստանի գյուղատնտեսության մասին
ՍԱՏՄ-ի շաբաթական վիճակագրությունը պարզապես արտահանման հաշվետվություն չէ։
Այն ցույց է տալիս, թե որ արտադրանքներն են տվյալ պահին կարողանում դուրս գալ հայկական շուկայից և մտնել արտաքին շուկաներ։
Սեպտեմբերի առաջին շաբաթվա տվյալներում առավել ակնհայտ է երեք ուղղություն՝
միրգ → բանջարեղեն → կենդանական ծագման արտադրանք։
Միաժամանակ ներմուծման տվյալները ցույց են տալիս հակառակ պատկերը կենդանական ծագման որոշ ապրանքների դեպքում․ հատկապես կաթնամթերքի ներմուծման ծավալը զգալիորեն գերազանցում է արտահանմանը։
Սա Հայաստանի համար կարևոր հարց է առաջադրում․ կարո՞ղ է տեղական անասնապահությունն ու կաթի վերամշակումը մեծացնել արտադրությունը այնքան, որ ներքին պահանջարկից բացի նաև արտահանման շուկաներ սպասարկի։
Սեպտեմբերը դեռ կարող է փոխել պատկերը
Գյուղմթերքի արտահանումը սեզոնային բնույթ ունի, և սեպտեմբերի առաջին շաբաթվա տվյալները չեն կարող ամբողջ տարվա արդյունքը ներկայացնել։
Առաջիկա շաբաթներին հատկապես հետաքրքիր կլինի հետևել մրգի և բանջարեղենի արտահանման ծավալներին, ինչպես նաև խաղողի մթերման մեկնարկից հետո վերամշակվող գյուղմթերքի և խաղողի արտահանման դինամիկային։
ՍԱՏՄ-ի տվյալների հաջորդ հրապարակումները թույլ կտան արդեն ավելի ճշգրիտ գնահատել՝ սեպտեմբերի ընթացքում արտահանումը աճո՞ւմ է, թե՞ սեզոնային պիկից հետո սկսում է նվազել։
Աղբյուր՝ ՀՀ սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմին։ Տվյալների ժամանակահատվածը՝ 2026 թ. օգոստոսի 31–սեպտեմբերի 6։