Հայկական վերամշակված սննդամթերքի արտահանումը Օման ընդլայնելու հարցը քննարկվել է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ Արման Խոջոյանի և օմանյան SABCO Group-ի ներկայացուցիչ Սամիր Ալ-Բալուշիի հանդիպման ժամանակ։ Սակայն նոր շուկա մուտք գործելու հնարավորությունը դեռ պետք է վերածվի կոնկրետ պայմանագրերի, մատակարարումների և վաճառքի ծավալների։
Հայկական հանքային ջրերը, հյութերն ու պահածոները կարող են նոր հնարավորություններ ստանալ Օմանի շուկայում։ Հոկտեմբերի 9-ին ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ Արման Խոջոյանն ընդունել է Օմանի SABCO Group ընկերությունների խմբի ներկայացուցիչ, խմբի մաս կազմող «Հանքային ջրերի ազգային ընկերության» գլխավոր տնօրեն Սամիր Ալ-Բալուշիին։
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության փոխանցմամբ՝ հանդիպման ընթացքում քննարկվել են հայկական վերամշակված արտադրանքը Օման արտահանելու, այդ շուկայում դրա երկարաժամկետ ներկայությունն ապահովելու և Օմանն իբրև լոգիստիկ հանգույց օգտագործելու հնարավորությունները։ Հայաստան այցի ընթացքում SABCO Group-ի ներկայացուցիչները նախատեսում են հանդիպել նաև հայկական հանքային ջրեր, հյութեր և պահածոներ արտադրող ընկերությունների հետ։
Ինչո՞ւ է Օմանի շուկան հետաքրքիր հայկական արտադրողների համար
Օմանի հետ համագործակցության հնարավորությունը կարևոր է հատկապես այն արտադրողների համար, որոնք ցանկանում են ընդլայնել վաճառքի աշխարհագրությունը և կախվածությունը մեկ կամ մի քանի ավանդական շուկաներից նվազեցնել։
Հայաստանի արտահանման ընդհանուր ցուցանիշները ցույց են տալիս, որ Օմանի ուղղությամբ առևտուր արդեն կա, սակայն սննդամթերքի արտահանման հնարավորություններն առանձին ուսումնասիրության կարիք ունեն։
ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության տվյալներով՝ 2025 թվականին Հայաստանից Օման արտահանումը կազմել է շուրջ 6,88 մլն դոլար՝ 2024 թվականի 5,55 մլն դոլարի դիմաց։ Բայց ընդհանուր թվերն ինքնին չեն նշանակում, որ այդ ծավալը ձևավորվել է սննդամթերքի վաճառքից։ Միջազգային առևտրի տվյալների համաձայն՝ 2025 թվականի արտահանման գրեթե ամբողջ արժեքը բաժին է ընկել օդանավերին և տիեզերանավերին։ Հետևաբար, հայկական սննդամթերքի արտահանման իրական ծավալները գնահատելու համար անհրաժեշտ է դիտարկել ապրանքային առանձին խմբերը։
SABCO Group-ը՝ հնարավոր գործընկեր
SABCO Group-ը Օմանի բազմաոլորտային ընկերությունների խումբ է, որը հիմնադրվել է 1977 թվականին։ Դրա կազմում գործող National Mineral Water Company-ն զբաղվում է շշալցված ջրի արտադրությամբ և ունի տարբեր ծավալների փաթեթավորում ապահովող արտադրական հզորություններ։
Ընկերության պաշտոնական կայքի համաձայն՝ այն ներկայացնում է Tanuf, El-Jabal El-Akhdar, Salsabeel և Assaha ապրանքանիշերը, ինչպես նաև ունի Օմանի խոշորագույններից մեկը համարվող բաշխման ցանցերից։
Հայկական արտադրողների համար նման գործընկերոջ հետ կապերը կարող են կարևոր լինել ոչ միայն արտադրանքը շուկա ներմուծելու, այլև այն խանութներում և վաճառքի այլ կետերում ներկայացնելու տեսանկյունից։ Սակայն դեռևս հրապարակված չէ, թե հայկական որ ընկերություններն են մասնակցելու նախատեսվող հանդիպումներին, ինչ ապրանքատեսակներ են քննարկվելու և արդյոք կողմերը պայմանավորվել են կոնկրետ մատակարարումների շուրջ։
Հայկական պահածոներն արդեն հասնում են Օման
Օմանի շուկան հայկական սննդամթերքի համար ամբողջովին նոր ուղղություն չէ։ Օրինակ՝ «Արտաշատի պահածոների գործարան» ընկերության պաշտոնական կայքում Օմանը ներառված է այն երկրների ցանկում, ուր ընկերությունն արտահանում է իր արտադրանքը։ Սա ցույց է տալիս, որ առնվազն որոշ հայկական արտադրողներ արդեն ունեն այդ շուկայի հետ աշխատելու փորձ։
Նոր քննարկումների գործնական արդյունքը կարող է լինել նման կապերի ընդլայնումը, ինչպես նաև այլ արտադրողների մուտքը շուկա։ Դրա համար, սակայն, անհրաժեշտ կլինի հստակեցնել գնորդների պահանջները, արտադրանքի մրցունակությունը, փաթեթավորման ու պիտակավորման պայմանները և մատակարարման ծախսերը։
Օմանը՝ որպես տարածաշրջանային լոգիստիկ հանգույց
Հանդիպման ընթացքում առանձին անդրադարձ է եղել Օմանն իբրև լոգիստիկ հանգույց օգտագործելու հնարավորությանը։ Երկիրը զարգացնում է իր նավահանգիստները, օդանավակայաններն ու ազատ տնտեսական գոտիները՝ միջազգային ապրանքաշրջանառության մեջ իր դերն ընդլայնելու նպատակով։
Հայկական արտադրողների համար սա կարող է հետաքրքիր լինել, եթե Օմանում գործընկեր գտնելը հնարավորություն տա արտադրանքը ոչ միայն տեղական շուկայում վաճառելու, այլև հետագայում այն այլ ուղղություններով մատակարարելու համար։ Այդուհանդերձ, հանդիպման հրապարակված հաղորդագրության մեջ չեն նշվել կոնկրետ վերաարտահանման երթուղիներ, պայմանավորված ծավալներ կամ նախատեսվող մատակարարումների ժամկետներ։
Ի՞նչ պետք է պարզվի հաջորդիվ
Հայկական արտադրողների համար ամենակարևոր հարցը ոչ թե բանակցությունների փաստն է, այլ դրանց գործնական արդյունքը։ Առաջիկա փուլում անհրաժեշտ կլինի պարզել՝
- հայկական որ ընկերություններն են բանակցելու SABCO Group-ի ներկայացուցիչների հետ,
- ինչ ապրանքների նկատմամբ կա օմանյան գնորդների կոնկրետ հետաքրքրություն,
- ինչ պահանջներ են ներկայացվում արտադրանքի որակի, անվտանգության, փաթեթավորման և մակնշման նկատմամբ,
- որքան կարժենա փոխադրումը և ինչ գնով հայկական արտադրանքը կարող է մրցակցել տեղական ու ներմուծվող ապրանքների հետ,
- արդյոք կհաջողվի ստորագրել մատակարարման պայմանագրեր և ապահովել պարբերական պատվերներ։
Այս պահին Օմանի շուկայի ուղղությամբ քննարկումներ են ընթանում, բայց նոր արտահանման պայմանագրերի կամ մատակարարումների մեկնարկի մասին պաշտոնական հայտարարություն չի հրապարակվել։ Հանդիպման նշանակությունը վերջնականապես գնահատելու համար վճռորոշ կլինեն արտադրողների հետ բանակցությունների արդյունքներն ու առաջին առևտրային գործարքները։
Հայկական վերամշակված սննդամթերքի համար նոր շուկայի բացումը կարող է կարևոր լինել, սակայն երկարաժամկետ հաջողությունը կախված կլինի ոչ միայն գնորդ գտնելուց, այլև մրցունակ գնից, կայուն մատակարարումներից և շուկայում ապրանքանիշը պահպանելու հնարավորությունից։