Եվրոպայում և Ասիայում ուժեղացող շոգն ու երաշտը ստիպում են ֆերմերներին փոխել ոչ միայն մշակության մեթոդները, այլև աշխատանքի ժամերը։ Մեծ Բրիտանիայում ավելի մեծ ուշադրություն է դարձվում հողի առողջությանը և երաշտադիմացկուն արոտավայրերին, իսկ Ճապոնիայում որոշ ֆերմերներ գյուղատնտեսական աշխատանքները տեղափոխում են վաղ առավոտյան և գիշերային ժամեր։
Կլիմայական ծայրահեղ պայմաններն աստիճանաբար դառնում են գյուղատնտեսության ամենամեծ մարտահրավերներից մեկը։ Այս տարի Մեծ Բրիտանիան բախվել է աննախադեպ շոգի և երաշտի, ինչի հետևանքով ֆերմերները ստիպված են վերանայել իրենց սովորական աշխատանքային մեթոդները։
Մեծ Բրիտանիայում փորձում են ուժեղացնել հողը
Բրիտանացի որոշ ֆերմերներ ավելի լայնորեն կիրառում են այսպես կոչված վերականգնվող գյուղատնտեսության մեթոդները։
Դրանցից մեկը տարբեր խոտերի, լոբազգիների և խոտաբույսերի խառնուրդներից կազմված արոտավայրերի ստեղծումն է։ Նման բուսածածկը կարող է բարելավել հողի կառուցվածքը, նպաստել ջրի պահպանմանը և նվազեցնել որոշ քիմիական նյութերի ու պարարտանյութերի անհրաժեշտությունը։
Որոշ ֆերմերների փորձը ցույց է տալիս, որ ավելի բազմազան արոտավայրերը կարող են նաև բարձրացնել տնտեսության դիմադրողականությունը չոր եղանակի նկատմամբ։
Այս մոտեցումը կարևոր է հատկապես այն պայմաններում, երբ ֆերմերը չի կարող վերահսկել եղանակը, բայց կարող է փոխել հողի կառավարման եղանակը։
Ճապոնիայում ֆերմերներն աշխատում են գիշերը
Ճապոնիայում շոգի խնդիրն ավելի անմիջական է դարձել ֆերմերների առօրյայում։
Բարձր ջերմաստիճանի և խոնավության պայմաններում որոշ ֆերմերներ գյուղատնտեսական աշխատանքները տեղափոխում են վաղ առավոտյան կամ գիշերային ժամեր։ Reuters-ը ներկայացնում է, թե ինչպես են ծաղիկ, ծնեբեկ և այլ գյուղատնտեսական արտադրանք աճեցնող տնտեսությունները փոխում իրենց աշխատանքային գրաֆիկը՝ շոգի ազդեցությունը նվազեցնելու համար։
Հատկապես դժվար պայմաններ են ստեղծվում ջերմոցներում, որտեղ արտաքին բարձր ջերմաստիճանի պայմաններում ներսում ջերմաստիճանը կարող է անցնել 40°C-ը։ Այդ պատճառով որոշ տնտեսություններ աշխատակիցներին ներգրավում են հիմնականում առավոտյան վաղ ժամերին կամ մայրամուտից հետո։
Շոգը խնդիր է նաև կենդանիների համար
Ծայրահեղ ջերմաստիճանը միայն բույսերի խնդիր չէ։ Անասնապահության ոլորտում նույնպես անհրաժեշտ է փոխել կենդանիների պահման, կերակրման և ջրամատակարարման պայմանները։
Բարձր ջերմային սթրեսը կարող է ազդել կենդանիների վարքագծի, կերակրման և արտադրողականության վրա։ Այդ պատճառով շոգ կլիմայական պայմաններում ֆերմերներն ավելի մեծ ուշադրություն են դարձնում ստվերին, օդափոխությանը և ջրի հասանելիությանը։
Իսկ ի՞նչ կարող է սովորել հայ ֆերմերը
Հայաստանի գյուղատնտեսության համար այս փորձը նույնպես կարևոր է։ Ամառային բարձր ջերմաստիճանները, ջրի հասանելիության խնդիրները և երաշտի ռիսկը հայկական տնտեսություններին ևս ստիպում են մտածել հարմարվողական նոր մեթոդների մասին։
Մեծ Բրիտանիայի փորձից կարելի է առանձնացնել հողի առողջության բարելավումը, օրգանական նյութերի ավելացումը, բազմազան բուսածածկի օգտագործումը և հողի խոնավությունը պահպանող մեթոդները։
Ճապոնիայի փորձից էլ կարելի է հետևություն անել, որ որոշ դեպքերում անհրաժեշտ է փոխել ոչ միայն տեխնոլոգիան, այլև աշխատանքի կազմակերպումը։
Հայաստանի ջերմոցային տնտեսություններում, օրինակ, ծայրահեղ շոգ օրերին կարող են ավելի կարևոր դառնալ օդափոխությունը, ստվերավորումը, ջրի արդյունավետ կառավարումը և աշխատանքային ժամերի ճիշտ ընտրությունը։
Գյուղատնտեսությունը ստիպված է հարմարվել
Կլիմայի փոփոխության պայմաններում ֆերմերը աստիճանաբար անցնում է մի իրավիճակի, երբ պարզապես եղանակին հետևելը բավարար չէ։ Անհրաժեշտ է նախապես պատրաստվել շոգին, երաշտին և ջրի պակասին։
Բրիտանիայի և Ճապոնիայի օրինակները ցույց են տալիս, որ հարմարվողականությունը կարող է ունենալ տարբեր ձևեր՝ հողի կառավարման փոփոխությունից մինչև գիշերային աշխատանք և տեխնոլոգիական լուծումների կիրառում։
Գյուղատնտեսության ապագայի կարևոր հարցերից մեկը, հետևաբար, միայն այն չէ, թե ինչ մշակաբույս աճեցնել կամ ինչ կենդանի պահել, այլ նաև՝ ինչպես արտադրել այն պայմաններում, երբ կլիման արագ փոխվում է։