Գինու արտադրությունից առաջացող օրգանական թափոնը կարող է վերածվել հողի համար արժեքավոր նյութի։ Նոր Զելանդիայի կառավարությունը 2.79 մլն նորզելանդական դոլար է ներդնում նոր ծրագրում, որի նպատակն է գինեգործական արտադրության մնացորդը՝ winery lees-ը, վերամշակել և օգտագործել գյուղատնտեսության մեջ։ Ծրագրի մասնավոր համաֆինանսավորումը ևս 4.19 մլն դոլար է։
Ծրագիրը իրականացվելու է Մարլբորո շրջանում, որտեղ կենտրոնացած է Նոր Զելանդիայի գինեգործական արտադրության զգալի մասը։ Նախաձեռնության ղեկավարն է Bragato Research Institute-ը։
Ի՞նչ է արվելու գինու թափոնի հետ
Winery lees-ը գինու արտադրությունից մնացող օրգանական նստվածքն է։ Մինչ այժմ դրա հեռացումը գինեգործարանների համար աստիճանաբար ավելի բարդ և թանկ խնդիր է դարձել։
Նոր ծրագրի շրջանակում տարբեր գինեգործարաններից հավաքված թափոնը նախատեսվում է համատեղել կոմպոստի և բիոածխի հետ և ստանալ անվտանգ, բարձր արժեք ունեցող հողի բարելավիչ։
Այս մոտեցմամբ արտադրական թափոնը ոչ թե պարզապես հեռացվում է, այլ վերադառնում է գյուղատնտեսական շրջանառության մեջ։
Թափոնից՝ հողի առողջության համար
Ծրագրի հիմնական նպատակներից մեկը հողի առողջության բարելավումն է։ Ստացված նյութը նախատեսվում է օգտագործել հողի որակը բարձրացնելու, օրգանական նյութի վերադարձը խթանելու և խոնավության պահպանմանը նպաստելու համար։
Նոր Զելանդիայի գինեգործական ոլորտում օրգանական մնացորդների վերամշակման նման մոտեցումները նոր չեն։ Օրինակ՝ երկրի որոշ գինեգործարաններ արդեն օգտագործում են խաղողի կեղևը, կորիզները, ցողունները և խմորասնկային նստվածքը սեփական կոմպոստի արտադրության համար։
Նոր ծրագրի առանձնահատկությունն այն է, որ նպատակ է դրված համակարգը փորձարկել ավելի մեծ մասշտաբով և ստեղծել երկարաժամկետ, ինքնաֆինանսավորվող մոդել։
Շրջանաձև գյուղատնտեսության օրինակ
Նախաձեռնությունը կարելի է դիտարկել որպես շրջանաձև տնտեսության օրինակ․ գինու արտադրության ընթացքում առաջացած մնացորդը դադարում է համարվել պարզապես թափոն և վերածվում է գյուղատնտեսական արտադրության համար օգտագործվող ռեսուրսի։
Այս մոդելը միաժամանակ կարող է լուծել մի քանի խնդիր՝ նվազեցնել թափոնների հեռացման ծախսերը, կրճատել շրջակա միջավայրի վրա ազդեցությունը և վերադարձնել օրգանական նյութը հողին։ Նոր Զելանդիայի կառավարությունը հենց այս երեք ուղղություններն էլ նշում է որպես ծրագրի հիմնական ակնկալվող արդյունքներ։
Կարո՞ղ է նման համակարգ աշխատել Հայաստանում
Նոր Զելանդիայի փորձը հետաքրքիր է նաև Հայաստանի համար։ Հայաստանը գինեգործության և խաղողագործության զարգացող ոլորտ ունի, իսկ գինու արտադրության ընթացքում առաջանում են զգալի քանակությամբ օրգանական մնացորդներ՝ խաղողի կեղև, կորիզ, ցողուն և այլ նյութեր։
Հարցն այն է, թե որքանով են այդ մնացորդները Հայաստանում այսօր վերածվում երկրորդային ռեսուրսի, և որքանն է պարզապես հեռացվում։
Հայաստանում նման համակարգի ներդրումը կարող էր միաժամանակ կապել գինեգործությունը, օրգանական թափոնների վերամշակումը, կոմպոստի արտադրությունը և հողի առողջության բարելավումը։
Առավել հետաքրքիր կարող է լինել նաև բիոածխի կիրառումը։ Նոր Զելանդիայի ծրագրում այն օգտագործվում է կոմպոստի հետ միասին՝ վերջնական հողի բարելավիչ ստանալու համար։
Գինեգործության թափոնը՝ նոր արժեքի աղբյուր
Նախագծի հեղինակները ցանկանում են ոչ միայն լուծել Մարլբորոյի գինեգործարանների թափոնների խնդիրը, այլև ստեղծել այնպիսի համակարգ, որը հետագայում հնարավոր կլինի կիրառել Նոր Զելանդիայի այլ գինեգործական շրջաններում։
Այս փորձը ցույց է տալիս, որ գյուղատնտեսության կայունությունը միայն օրգանական պարարտանյութ օգտագործելը չէ։ Կարևոր է նաև արտադրության ամբողջ շղթան կառուցել այնպես, որ մեկ գործընթացի մնացորդը դառնա մյուս գործընթացի հումքը։
Եվ Հայաստանի գինեգործության համար սա արդեն ոչ միայն բնապահպանական, այլև տնտեսական հարց է․ կարո՞ղ է խաղողի ու գինու արտադրության թափոնը վերածվել նոր գյուղատնտեսական արտադրանքի և եկամտի աղբյուրի։