Ռուսաստանում հացահատիկի շուկայում լուրջ խնդիր է ձևավորվել․ լավ բերքի պայմաններում երկիրը չի կարողանում անհրաժեշտ ծավալով արտահանել հացահատիկը, ինչի հետևանքով ցորենը կուտակվում է ներքին շուկայում, իսկ գները հայտնվում են ճնշման տակ։
Ռուսաստանը աշխարհի խոշորագույն ցորեն արտահանողն է, սակայն Սև և Ազովի ծովերի ուղղությամբ արտահանման լոգիստիկ խնդիրները կտրուկ սահմանափակել են արտաքին շուկաներ հասնող հացահատիկի ծավալները։
Լավ բերքը վերածվել է խնդրի
Ռուսաստանում այս տարվա բերքը համեմատաբար բարձր է։ Օգոստոսի 27-ի դրությամբ արդեն հավաքվել է ավելի քան 100 մլն տոննա հացահատիկ, մինչդեռ 2025 թվականի ամբողջ տարվա բերքը կազմել էր մոտ 141 մլն տոննա։
Սակայն բերքի մեծ ծավալը չի ուղեկցվում արտահանման համապատասխան հնարավորություններով։
Սև և Ազովի ծովերի ուղղությամբ ռազմական գործողությունների հետևանքով արտահանման հոսքերը խաթարվել են։ Այդ տարածաշրջանի նավահանգիստները նախկինում ապահովում էին Ռուսաստանի տարեկան հացահատիկի արտահանման մինչև 70 տոկոսը։
Արդյունքում՝ ֆերմերները շարունակում են բերք հավաքել, բայց այն արտահանելու և արագ իրացնելու հնարավորությունները սահմանափակ են։
Գյուղացիները առաջարկում են կրճատել ցանքերը
Իրավիճակը հասել է նրան, որ ռուսական «Ժողովրդական ֆերմեր» լոբբիստական խումբը կառավարությանը առաջարկել է կրճատել այս տարվա աշնանացան ցորենի ցանքատարածությունները՝ ներքին շուկայում առաջացած ավելցուկը նվազեցնելու համար։
Ֆերմերները նաև առաջարկում են պետությանը փոխհատուցել այն տնտեսավարողներին, որոնք կկրճատեն ցանքատարածությունները։
Սակայն Ռուսաստանի գյուղատնտեսության նախարարությունը զգուշացնում է, որ ցանքերի նման կրճատումը կարող է վտանգել երկրի պարենային անվտանգությունը։
Այսպիսով, Ռուսաստանը հայտնվել է բավական անսովոր իրավիճակում․ այս տարվա բերքի ավելցուկը նվազեցնելու համար ցանքերը կրճատելու առաջարկ է արվում, մինչդեռ պետությունը մտահոգված է, որ դա կարող է խնդիրներ ստեղծել հաջորդ տարիներին։
Պետությունը փորձում է գտնել այլընտրանքային ուղիներ
Ռուսաստանի կառավարությունը փորձում է արտահանումը տեղափոխել այլ ուղղություններով։
Առաջարկվող միջոցառումների թվում են արտահանման տուրքի ժամանակավոր վերացումը, հացահատիկի գնումը պետական պաշարների համար, երկաթուղային փոխադրումների սուբսիդավորումը, արտադրողներին վարկերի տրամադրման ժամկետների երկարաձգումը և ավելցուկային հացահատիկի օգտագործումը որպես անասնակեր։
Քննարկվում է նաև հացահատիկի արտահանման իրականացումը Բալթիկ և Կասպից ծովերի նավահանգիստներով, իսկ Ռուսաստանի իշխանությունները նույնիսկ դիտարկում են Արկտիկայի երթուղիները։
Սակայն այլընտրանքային ուղիները ավելի թանկ են։ Ռուսաստանի հացահատիկային միության ներկայացուցիչների գնահատմամբ՝ միայն հարավային ուղղությունից Բալթիկ ծով տեղափոխումը կարող է բեռի արժեքին ավելացնել 30-50 դոլար մեկ տոննայի համար։
Խնդիրը կարող է տեղափոխվել հաջորդ տարվա բերք
Ռուսաստանի գյուղատնտեսության ոլորտի փորձագետները զգուշացնում են, որ խնդիրը միայն այս տարվա բերքի իրացման մեջ չէ։
Եթե ֆերմերը չի կարողանում իրացնել ցորենը շահավետ գնով, նրա մոտ նվազում են հաջորդ սեզոնի համար սերմացու, պարարտանյութ և այլ արտադրական միջոցներ ձեռք բերելու ֆինանսական հնարավորությունները։
Այսինքն՝ այսօրվա ցորենի ավելցուկը վաղը կարող է վերածվել ցանքատարածությունների կրճատման և արտադրության նվազման խնդրի։
Ռուսաստանում արդեն նախորդ շաբաթների ընթացքում արտահանման տեմպերի նվազումը ճնշել էր ներքին գները։ Reuters-ը նշել էր, որ սահմանափակ արտահանման պահանջարկը շարունակում է ճնշել ռուսական հացահատիկի գները։
Ի՞նչ կարող է նշանակել սա համաշխարհային շուկայի համար
Ռուսաստանի խնդիրն առաջին հայացքից կարող է թվալ միայն ներքին շուկայի խնդիր, սակայն դրա ազդեցությունը կարող է դուրս գալ երկրի սահմաններից։
Ռուսաստանը համաշխարհային ցորենի շուկայի առանցքային մատակարարներից է։ Եթե արտահանման սահմանափակումները երկարատև լինեն, մի կողմից համաշխարհային շուկա հասնող ռուսական ցորենի ծավալները կարող են նվազել, իսկ մյուս կողմից ռուսական ներքին շուկայում ավելցուկը կարող է շարունակել ճնշել գները։
Այս իրավիճակում հատկապես կարևոր է, թե որքան երկար կտևեն Սև և Ազովի ծովերի լոգիստիկ սահմանափակումները և արդյոք Ռուսաստանին կհաջողվի վերականգնել արտահանման նախկին ծավալները։
Այս պահին Ռուսաստանի գյուղատնտեսության գլխավոր խնդիրը ոչ թե ցորենի պակասն է, այլ այն, որ լավ բերքը դարձել է դժվար իրացվող ավելցուկ։