2026 թվականի առաջին յոթ ամիսներին Հայաստանի ագրոպարենային արտադրանքի արտահանումը գրեթե պահպանել է նախորդ տարվա մակարդակը՝ չնայած մայիսից սկսած ռուսական շուկայում հայկական մի շարք ապրանքների նկատմամբ առաջացած սահմանափակումներին։
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանի հրապարակած տվյալներով՝ 2026 թվականի հունվար-հուլիսին Հայաստանի ագրոպարենային արտահանման ծավալը կազմել է 849 մլն դոլար։
2025 թվականի նույն ժամանակահատվածում ցուցանիշը կազմել էր 865 մլն դոլար։
Այսպիսով, տարեկան կտրվածքով նվազումը կազմել է ընդամենը 1.9 տոկոս։
Արտահանումը պահպանվել է բարդ պայմաններում
Թվերը հատկապես ուշագրավ են այն պատճառով, որ 2026 թվականի մայիսից Ռուսաստանը սահմանափակումներ էր կիրառել հայկական ծագման մի շարք ապրանքների ներմուծման նկատմամբ։
Ռուսաստանը Հայաստանի գյուղատնտեսական և ագրոպարենային արտադրանքի գլխավոր արտահանման շուկաներից մեկն է, և այդ շուկայում առաջացած խնդիրները կարող էին զգալի ազդեցություն ունենալ հայկական արտադրողների վրա։
Սակայն առաջին յոթ ամիսների ընդհանուր տվյալները ցույց են տալիս, որ ոլորտին հաջողվել է գրեթե պահպանել նախորդ տարվա արտահանման ծավալը։
«Դժվար է, բայց մենք գրեթե հասել ենք նախորդ տարվա արտահանման ծավալին»,– սոցիալական ցանցում գրել է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը։
Որքան է կազմում տարբերությունը
2026 թվականի հունվար-հուլիսին ագրոպարենային արտադրանքի արտահանումը կազմել է.
849 մլն դոլար
Մինչդեռ 2025 թվականի նույն ժամանակահատվածում արտահանվել էր.
865 մլն դոլարի արտադրանք
Տարբերությունը կազմում է մոտ 16 մլն դոլար։
Այսինքն՝ ռուսական շուկայում առաջացած սահմանափակումների պայմաններում հայկական ագրոպարենային արտահանումը նվազել է համեմատաբար փոքր չափով։
Նոր շուկաների որոնումը շարունակվում է
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի խոսքով՝ Հայաստանը շարունակում է նոր շուկաներ փնտրել։
Վերջին ամիսներին Հայաստանի իշխանությունները ակտիվացրել են հատկապես Պարսից ծոցի երկրների ուղղությամբ գյուղմթերքի արտահանման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը։
Օրինակ՝ վերջին շրջանում ձեռք են բերվել պայմանավորվածություններ Արաբական Միացյալ Էմիրություններ հայկական թարմ մրգերի և բանջարեղենի մատակարարումների ուղղությամբ։
Արտահանման շուկաների բազմազանեցումը Հայաստանի գյուղատնտեսության համար գնալով ավելի կարևոր խնդիր է դառնում։
Տասնամյակներ շարունակ Ռուսաստանը եղել է հայկական գյուղմթերքի հիմնական ուղղություններից մեկը։ Սակայն մեկ շուկայից մեծ կախվածությունը ռիսկային է հատկապես այն դեպքում, երբ առաջանում են քաղաքական, տեխնիկական կամ սանիտարական սահմանափակումներ։
Գրեթե նույն ցուցանիշը դեռ չի նշանակում խնդրի բացակայություն
Թեև ընդհանուր արտահանման նվազումը կազմել է ընդամենը 1.9 տոկոս, դա դեռ չի նշանակում, որ բոլոր արտադրողներն ու ապրանքատեսակները նույն կերպ են հաղթահարել առաջացած խնդիրները։
Ընդհանուր ցուցանիշը կարող է պահպանվել մի շարք ապրանքատեսակների աճի կամ այլ շուկաներ արտահանման հաշվին, մինչդեռ առանձին ոլորտներում արտահանողները կարող են ավելի լուրջ դժվարությունների հանդիպել։
Հետևաբար առաջիկայում կարևոր կլինի հասկանալ, թե.
- որ ապրանքատեսակների արտահանումն է նվազել,
- որոնք են կարողացել պահպանել կամ ավելացնել արտահանման ծավալները,
- ինչ նոր շուկաներ են գտել հայկական արտադրողները,
- որքանով է հաջողվել փոխարինել ռուսական շուկայի հնարավոր կորուստները։
Հայաստանի գյուղատնտեսության գլխավոր խնդիրը՝ շուկաների բազմազանեցում
Վերջին տարիների զարգացումները ցույց են տալիս, որ հայկական գյուղատնտեսության համար արտադրությունը մեծացնելը բավարար չէ։
Անհրաժեշտ է նաև ունենալ տարբեր երկրներում կայուն վաճառքի շուկաներ։
Հատկապես արագ փչացող ապրանքների՝ մրգերի, բանջարեղենի, ծաղիկների և այլ գյուղմթերքի դեպքում արտահանման ուղղության հանկարծակի փակվելը կարող է լուրջ խնդիրներ ստեղծել ֆերմերների և վերամշակողների համար։
Այդ պատճառով նոր շուկաների որոնումը պետք է դիտարկել ոչ միայն որպես արտահանման ծավալների ավելացման հնարավորություն, այլև որպես գյուղատնտեսության ռիսկերի նվազեցման միջոց։
849 մլն դոլարը կարևոր ցուցանիշ է, բայց առաջիկա ամիսներն ավելի որոշիչ կլինեն
Հունվար-հուլիսի տվյալները ցույց են տալիս, որ Հայաստանի ագրոպարենային ոլորտը կարողացել է դիմակայել արտահանման շուկաներում առաջացած առաջին հարվածներին։
Սակայն տարվա երկրորդ կեսը կարող է ավելի կարևոր լինել, քանի որ հենց այս ժամանակահատվածում սկսվում է մրգերի և բանջարեղենի մի շարք տեսակների ակտիվ արտահանման սեզոնը։
Հաջողությունը մեծապես կախված կլինի նրանից, թե որքան արագ հայկական արտադրողները կկարողանան նոր գնորդներ գտնել և որքան արդյունավետ կզարգանան նոր արտահանման ուղղությունները։
Այս պահին մեկ բան արդեն ակնհայտ է. ռուսական շուկայում առաջացած խնդիրները Հայաստանի համար կրկին ցույց տվեցին, որ գյուղատնտեսության կայուն զարգացման համար անհրաժեշտ է ոչ միայն լավ բերք ստանալ, այլև ունենալ այդ բերքը վաճառելու տարբեր շուկաներ։