Հնդկական Mahindra ընկերությունը սկսել է MaxSeeder բազմամշակաբույս սերմնացանի արտադրությունը։ Մեքենան հնարավորություն է տալիս ցանք կատարել առանց հողի ավանդական վար ու փխրեցման՝ անմիջապես նախորդ բերքից մնացած բուսական մնացորդների մեջ։ Տեխնոլոգիան նախատեսված է վառելիքի, աշխատուժի և սերմերի ու պարարտանյութերի ծախսերի նվազեցման համար։
Գյուղատնտեսության մեջ հողի մշակման ծախսերը նվազեցնելու և դրա բերրիությունը պահպանելու նպատակով աշխարհում ավելի մեծ ուշադրություն է դարձվում զրոյական հողամշակմանը (Zero-Till)։
Այս ուղղությամբ նոր քայլ է կատարել հնդկական Mahindra & Mahindra ընկերությունը։ Ընկերությունը հայտարարել է MaxSeeder կոչվող բազմամշակաբույս սերմնացանի առևտրային արտադրության մեկնարկի մասին։
Մեքենան արտադրվում է կանադական Clean Seed Technologies ընկերության տեխնոլոգիայի լիցենզիայով՝ Հնդկաստանի Մադհյա Պրադեշ նահանգի Փիթամպուր քաղաքում գտնվող Mahindra-ի գործարանում։
Ինչպե՞ս է աշխատում նոր տեխնոլոգիան
Ավանդական ցանքի ժամանակ ֆերմերը հաճախ ստիպված է լինում նախապես վարել, փխրեցնել և հարթեցնել հողը։ Այդ աշխատանքները պահանջում են լրացուցիչ ժամանակ, վառելիք և տեխնիկայի օգտագործում։
MaxSeeder-ի սկզբունքն այլ է․ մեքենան սերմերը տեղադրում է անմիջապես հողի մեջ՝ առանց հողի ամբողջական նախնական մշակման։ Այն կարող է աշխատել նաև բրնձի բերքահավաքից հետո դաշտում մնացած ծղոտի պայմաններում։
Այս մոտեցումը հատկապես կարևոր է այն շրջաններում, որտեղ բրնձի բերքահավաքից հետո մնացորդները հաճախ այրվում են՝ հաջորդ մշակաբույսի ցանքն իրականացնելու համար։
Առանց հողը վարելու ցանքը կարող է նվազեցնել այդ անհրաժեշտությունը՝ միաժամանակ պահպանելով հողի մակերեսային կառուցվածքը և նվազեցնելով դրա խախտումը։
Մեկ մեքենա՝ մի քանի մշակաբույսերի համար
Ընկերության տվյալներով՝ MaxSeeder-ը նախատեսված է բրնձի, ցորենի, սոյայի, եգիպտացորենի և բամբակի ցանքի համար։
Մեքենան ունի հինգ առանձին ցանքային հանգույց, իսկ շարքերի միջև հեռավորությունը և սերմերի տեղադրման կարգավորումները հնարավոր է փոխել՝ ըստ մշակաբույսի առանձնահատկությունների։
Սարքավորման առանձնահատկություններից է նաև էլեկտրոնային կառավարման համակարգը (ECU), որը հնարավորություն է տալիս կարգավորել սերմերի և պարարտանյութերի՝ մասնավորապես DAP-ի ու միզանյութի չափաբաժինները։
Արտադրողի տվյալներով՝ հատուկ աշխատանքային մեխանիզմը միզանյութը տեղադրում է սերմերի շարքի մակարդակից մոտ 3,8 սմ ցածր։ Սա նախատեսված է պարարտանյութի ավելի նպատակային օգտագործման և կորուստների նվազեցման համար։
Համակարգը հնարավոր է կառավարել նաև բջջային հավելվածի միջոցով։
Կարող է աշխատել 35 ձիաուժ հզորությամբ տրակտորով
MaxSeeder-ի կարևոր առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ դրա շահագործման համար անհրաժեշտ չէ մեծ հզորության տրակտոր։ Ընկերության տվյալներով՝ մեքենան կարող է աշխատել 35 ձիաուժ և ավելի հզորությամբ տրակտորների հետ։
Սա կարող է տեխնոլոգիան ավելի հասանելի դարձնել այն ֆերմերների համար, որոնք չունեն մեծ հզորության գյուղատնտեսական տեխնիկա։
Արտադրողի գնահատմամբ՝ մեքենայի կիրառումը կարող է կրճատել դաշտի նախապատրաստման աշխատանքների քանակը, խնայել վառելիք և աշխատուժ, ինչպես նաև ավելի արդյունավետ օգտագործել սերմերն ու պարարտանյութերը։
Առաջին փորձարկումները՝ Հնդկաստանի երկու նահանգում
MaxSeeder-ի դաշտային փորձարկումներն իրականացվել են Փենջաբ և Հարյանա նահանգներում։ Ընկերության հաղորդմամբ՝ մեքենան կարողացել է ցանք կատարել բրնձի խիտ բուսական մնացորդների պայմաններում՝ հողը նվազագույն չափով խախտելով։
Վաճառքի առաջին փուլը նախատեսվում է սկսել հենց այս երկու նահանգներում՝ Mahindra-ի գյուղատնտեսական տեխնիկայի վաճառքի ցանցի միջոցով։ Հետագայում ընկերությունը նախատեսում է աստիճանաբար ընդլայնել մեքենայի հասանելիությունը Հնդկաստանի մյուս շրջաններում։
Կարո՞ղ է զրոյական հողամշակումը կիրառվել Հայաստանում
Հայաստանի համար այս տեխնոլոգիան հետաքրքիր է հատկապես հողի խոնավության պահպանման, էրոզիայի նվազեցման և արտադրական ծախսերի կառավարման տեսանկյունից։
Զրոյական հողամշակումը կարող է կիրառվել որոշ հացահատիկային և այլ դաշտային մշակաբույսերի դեպքում, սակայն այն բոլոր հողերի ու պայմանների համար նույն արդյունքը չի ապահովում։
Տեխնոլոգիայի արդյունավետությունը կախված է հողի կառուցվածքից, խոնավությունից, մոլախոտերի տարածվածությունից, բուսական մնացորդների քանակից և ցանքաշրջանառությունից։ Անհրաժեշտ է նաև ճիշտ ընտրել սերմնացանը և մշակման մեթոդը։
Հայաստանում նման տեխնոլոգիաների ներդրումից առաջ նպատակահարմար կլիներ իրականացնել փորձնական ցանքեր՝ համեմատելով ավանդական հողամշակման և զրոյական հողամշակման ծախսերն ու բերքատվությունը։
Գյուղատնտեսական տեխնիկայի զարգացումը միայն ավելի հզոր մեքենաներ ստեղծելու մասին չէ։ Նոր ուղղություններից մեկը նույն աշխատանքը հնարավորինս քիչ վառելիքով, ժամանակով և հողի միջամտությամբ կատարելն է։ MaxSeeder-ի փորձը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող է ճշգրիտ ցանքը դառնալ այդ փոփոխության գործիք։