Թռչնաբուծական տնտեսությունների համար փետուրները սովորաբար համարվում են արտադրական թափոն, սակայն գիտական փորձերը ցույց են տվել, որ ճիշտ մշակման դեպքում դրանք կարող են վերածվել ազոտով հարուստ օրգանական պարարտանյութի։

Բանգլադեշի Խուլնա համալսարանի հետազոտողները ուսումնասիրել են թռչնաբուծական փետուրների մշակման և հողում դրանց հետագա օգտագործման հնարավորությունը։ Փորձի արդյունքները ցույց են տվել, որ մշակված փետուրային նյութը կարող է նպաստել բանջարեղենի աճին։

Ինչո՞ւ հենց փետուրները

Հավի փետուրների հիմնական բաղադրիչներից մեկը կերատինն է՝ սպիտակուց, որը հարուստ է ազոտով և ամինաթթուներով։ Սակայն չմշակված փետուրները դժվարությամբ են քայքայվում, ուստի դրանք անմիջապես հողում օգտագործելը արդյունավետ լուծում չէ։

Հետազոտության ընթացքում փետուրները նախ մաքրվել են, ապա ենթարկվել են աէրոբ և անաէրոբ քայքայման գործընթացի։ Մոտ երեք ամիս անց ստացված նյութը չորացվել, մանրացվել և օգտագործվել է որպես հողի հավելում։

Բույսերի աճը բարելավվել է

Փորձի ընթացքում մշակված փետուրային նյութը տարբեր չափաբաժիններով կիրառվել է հողում, որտեղ աճեցվել է ջրային սպանախ՝ Ipomoea aquatica։

Հետազոտողները արձանագրել են, որ հատկապես 12 տոննա/հա և ավելի չափաբաժինների դեպքում բույսերի բարձրությունը, տերևների քանակը և ընդհանուր կենսազանգվածը զգալիորեն ավելացել են՝ համեմատած չմշակված հողի հետ։

Մշակված փետուրային նյութը պարունակել է մոտ 35.9% օրգանական նյութ և 4% ընդհանուր ազոտ, ինչը ցույց է տալիս դրա՝ որպես ազոտով հարուստ օրգանական հողի հավելման ներուժը։

Թափոնից՝ գյուղատնտեսական ռեսուրս

Փետուրների վերամշակման առավելությունը միայն պարարտանյութ ստանալը չէ։ Թռչնաբուծական արտադրության ընթացքում առաջացող մեծ քանակությամբ փետուրների այրումը կամ թաղումը կարող է առաջացնել բնապահպանական խնդիրներ։

Դրանց վերահսկվող քայքայումը հնարավորություն է տալիս թափոնը վերադարձնել գյուղատնտեսական շրջանառության մեջ՝ վերականգնելով դրա օրգանական նյութն ու սննդանյութերը։

Այս մոտեցումը համապատասխանում է շրջանաձև գյուղատնտեսության գաղափարին․ այն, ինչ մի արտադրական գործընթացում համարվում է թափոն, կարող է մեկ այլ գործընթացում դառնալ հումք։

Կարո՞ղ է այս գաղափարը կիրառվել Հայաստանում

Հայաստանում ևս զարգացած է թռչնաբուծությունը, հետևաբար առաջանում է հարց՝ արդյոք թռչնաբուծական տնտեսությունների փետուրները կարելի է հավաքել, մշակել և օգտագործել որպես օրգանական պարարտանյութի հումք։

Սակայն դրա համար անհրաժեշտ են համապատասխան տեխնոլոգիա, հումքի մաքրում, վերահսկվող քայքայում և վերջնական արտադրանքի որակի ու անվտանգության ստուգում։ Հում փետուրները պարզապես դաշտում տարածելը նույն արդյունքը չի ապահովի։

Այսինքն՝ խոսքը ոչ թե փետուրը որպես այդպիսին հողին ավելացնելու, այլ դրա վերահսկվող վերամշակման միջոցով սննդանյութերով հարուստ օրգանական նյութ ստանալու մասին է։

Գիտական այս փորձը ցույց է տալիս, որ թռչնաբուծության և օրգանական գյուղատնտեսության միջև կարող է ձևավորվել լրացուցիչ կապ․ թռչնաբուծական թափոնը կարող է դառնալ հողի սննդանյութերի աղբյուր, իսկ գյուղատնտեսությունը՝ թափոնների վերօգտագործման շղթայի հաջորդ օղակը։