Օրգանական գյուղատնտեսության զարգացումը Եվրոպայում կանգնած է կարևոր հարցի առաջ․ ինչպե՞ս ապահովել, որ բնապահպանական չափանիշներով արտադրությունը ոչ միայն նպաստի շրջակա միջավայրի պահպանությանը, այլև տնտեսապես շահավետ լինի ֆերմերների համար։

Օրգանական արտադրության անցումը պահանջում է լրացուցիչ ներդրումներ, սերտիֆիկացում, արտադրական նոր մոտեցումներ և շուկաների որոնում։ Իսկ եթե արտադրողը չի կարողանում իր ապրանքը վաճառել համապատասխան գնով, օրգանական գյուղատնտեսության զարգացումը կարող է դանդաղել։

Այս խնդիրները քննարկվել են հոկտեմբերի 6-8-ը Իռլանդիայի Քորք քաղաքում անցկացված Եվրոպական օրգանական գյուղատնտեսության կոնգրեսում, որին մասնակցել է ավելի քան 260 ներկայացուցիչ՝ պետական կառույցներից, գիտական հաստատություններից, բիզնեսից և հասարակական կազմակերպություններից։

Համաժողովի հիմնական ուղերձներից մեկն այն էր, որ Եվրոպայում օրգանական գյուղատնտեսության հետագա զարգացումը պահանջում է ավելի համակարգված քաղաքականություն և ֆերմերների համար երկարաժամկետ տնտեսական երաշխիքներ։

Ինչո՞ւ է օրգանական ֆերմերներին անհրաժեշտ ավելի մեծ աջակցություն

Օրգանական գյուղատնտեսությունը ենթադրում է արտադրության հատուկ կանոնների պահպանում։ Ֆերմերները պետք է սահմանափակեն սինթետիկ պարարտանյութերի և քիմիական բույսերի պաշտպանության միջոցների կիրառումը, պահպանեն հողի առողջությունը և հետևեն արտադրության ու սերտիֆիկացման պահանջներին։

Այս անցումը հաճախ ուղեկցվում է լրացուցիչ ծախսերով։

Արտադրողը պետք է ոչ միայն փոխի մշակության տեխնոլոգիաները, այլև անցնի համապատասխանության գնահատման և սերտիֆիկացման գործընթացներ։ Բացի այդ, անցումային շրջանում հնարավոր է, որ արտադրանքը դեռ չկարողանա վաճառվել որպես լիարժեք սերտիֆիկացված օրգանական ապրանք։

Հետևաբար ֆերմերի համար կարևոր է ունենալ ֆինանսական և մասնագիտական աջակցություն, որը կօգնի հաղթահարել այդ ժամանակահատվածը։

Եվրոպական կոնգրեսում քննարկված հարցերից մեկը հենց աջակցության մեխանիզմների կանխատեսելիությունն էր։ Ֆերմերները պետք է կարողանան երկարաժամկետ պլանավորել իրենց ներդրումները՝ վստահ լինելով, որ օրգանական արտադրությանն անցնելու համար նախատեսված ծրագրերը կշարունակվեն։

Օրգանական արտադրանքը պետք է ունենա իրացման կայուն շուկա

Օրգանական գյուղատնտեսության զարգացման մեկ այլ կարևոր խոչընդոտը արտադրանքի իրացումն է։

Թեև օրգանական սննդամթերքի նկատմամբ հետաքրքրությունը մեծացել է, արտադրողները դեռևս բախվում են մի շարք դժվարությունների՝ կապված սպառողական պահանջարկի, գնային մրցակցության և առևտրային ցանցեր մուտք գործելու հետ։

Օրգանական արտադրանքը հաճախ ավելի թանկ է սովորական արտադրանքից, քանի որ դրա արտադրությունը կարող է պահանջել ավելի մեծ աշխատուժ, լրացուցիչ վերահսկողություն և հատուկ տեխնոլոգիաներ։

Եթե սպառողը պատրաստ չէ վճարել այդ տարբերությունը, արտադրողը դժվարանում է փոխհատուցել իր լրացուցիչ ծախսերը։

Այս պատճառով կոնգրեսում կարևորվել են օրգանական արտադրանքի իրացման շուկաների ընդլայնումը, վերամշակողների և մանրածախ առևտրի ցանցերի համագործակցությունը, ինչպես նաև սպառողների տեղեկացվածության բարձրացումը։

Սերտիֆիկացումը՝ զարգացման հնարավորություն, բայց նաև ծախս

Օրգանական արտադրության կարևոր պայմաններից մեկը համապատասխան սերտիֆիկացումն է։

Այն հաստատում է, որ արտադրությունն իրականացվում է սահմանված օրգանական չափանիշներին համապատասխան։ Սակայն հատկապես փոքր տնտեսությունների համար սերտիֆիկացման ծախսերը կարող են լուրջ ֆինանսական բեռ դառնալ։

Խնդիրը միայն հավաստագիր ստանալը չէ։ Արտադրողը պետք է պահպանի համապատասխան փաստաթղթավորումը, արտադրական գրանցումները և վերահսկողության պահանջները։

Փոքր ֆերմերների համար հնարավոր լուծումներից մեկը խմբային սերտիֆիկացումն է, որի միջոցով մի քանի արտադրողներ կարող են համատեղ կազմակերպել վերահսկողության և հավաստագրման գործընթացը։

Սա կարող է նվազեցնել անհատական ծախսերը և փոքր տնտեսություններին ավելի հասանելի դարձնել օրգանական շուկաները։

Ի՞նչ նշանակություն ունի Եվրոպայի քննարկումը Հայաստանի համար

Եվրոպայում օրգանական գյուղատնտեսության շուրջ ընթացող քննարկումները կարևոր են նաև Հայաստանի համար։

Հայաստանն ունի օրգանական արտադրության զարգացման հնարավորություններ՝ պայմանավորված գյուղատնտեսական բազմազանությամբ, փոքր և միջին տնտեսությունների առկայությամբ, ինչպես նաև մրգերի, բանջարեղենի, հատապտուղների, մեղրի և վերամշակված արտադրանքի ներուժով։

Սակայն հայկական արտադրողները նույնպես բախվում են մի շարք խնդիրների։

Դրանցից են՝

- Օրգանական սերտիֆիկացման ծախսերը։
- Օրգանական արտադրության տեխնոլոգիաների վերաբերյալ գիտելիքների պակասը։
- Շուկաների և գնորդների որոնումը։
- Փոքր տնտեսությունների արտադրական սահմանափակ ծավալները։
- Վերամշակման և պահպանման ենթակառուցվածքների անբավարարությունը։
- Արտահանման միջազգային պահանջներին համապատասխանելու դժվարությունները։

Հայաստանի համար հատկապես կարևոր է, որ օրգանական գյուղատնտեսության պետական քաղաքականությունը չսահմանափակվի միայն արտադրողներին սերտիֆիկացման հարցում աջակցելով։ Անհրաժեշտ է նաև օգնել նրանց գտնել գնորդներ, կազմակերպել համատեղ վաճառք և զարգացնել վերամշակման հնարավորությունները։

Օրգանական գյուղատնտեսությունը պետք է շահավետ լինի նաև ֆերմերի համար

Եվրոպական կոնգրեսում բարձրացված հարցերը ցույց են տալիս, որ օրգանական գյուղատնտեսության ապագան կախված է ոչ միայն բնապահպանական նպատակներից, այլև դրա տնտեսական արդյունավետությունից։

Եթե ֆերմերը չի կարողանում ստանալ բավարար եկամուտ, դժվար է ակնկալել, որ նա երկարաժամկետ կշարունակի օրգանական արտադրությունը։

Ուստի ոլորտի զարգացման համար անհրաժեշտ է համադրել պետական աջակցությունը, գիտական հետազոտությունները, արտադրողների համագործակցությունը և կայուն իրացման շուկաների ձևավորումը։

Հայաստանի համար սա նաև հնարավորություն է՝ ուսումնասիրելու եվրոպական փորձը և սեփական պայմաններին համապատասխանեցնելու աջակցության մեխանիզմները։

Օրգանական գյուղատնտեսության հաջողությունը պետք է չափվի ոչ միայն սերտիֆիկացված հողատարածքների կամ արտադրողների թվով, այլև նրանով, թե որքանով է այն ապահովում ֆերմերների կայուն եկամուտը և մրցունակ հայկական արտադրանքի ներկայությունը շուկայում։