Ջերմոցային տնտեսություններում լուսավորությունը հաճախ արտադրության ամենածախսատար բաղադրիչներից է։ Կանադայում այժմ փորձարկվում է մի տեխնոլոգիա, որի նպատակն է բույսերին լույս տալ ոչ թե անընդհատ, այլ այն պահերին, երբ այն առավել արդյունավետ է օգտագործվում։
Կալգարիում գործող Hydragreens Produce ջերմոցը համագործակցում է SmartGRO Bioengineering ընկերության հետ՝ փորձարկելու այսպես կոչված իմպուլսային LED լուսավորության համակարգը։
Տեխնոլոգիայի գաղափարը պարզ է․ LED լուսավորությունը աշխատում է շատ կարճ իմպուլսներով՝ արագ միանալով և անջատվելով, իսկ համակարգը փորձում է համապատասխանեցնել լուսավորման ռեժիմը բույսի իրական պահանջներին։
Լույսը միացված չէ ամբողջ ժամանակ
Սովորական ջերմոցային լուսավորության դեպքում լամպերը որոշակի ժամանակահատվածում աշխատում են շարունակաբար։
Նոր համակարգի դեպքում մոտեցումը փոխվում է։ Սենսորները հավաքում են տվյալներ բույսերի վիճակի և ջերմաստիճանի մասին, իսկ կառավարման համակարգը որոշում է՝ երբ և որքան լույս է անհրաժեշտ։
Այս գործընթացում օգտագործվում են նաև արհեստական բանականության վրա հիմնված կառավարման գործիքներ։
Նպատակն այն է, որ ջերմոցը չծախսի էլեկտրաէներգիա այն ժամանակ, երբ լրացուցիչ լուսավորությունը բույսի աճի համար մեծ նշանակություն չունի։
Փորձարկումներում՝ մինչև 80% պակաս էլեկտրաէներգիա
SmartGRO Bioengineering-ի ներկայացրած տվյալների համաձայն՝ վերահսկվող փորձարկումների ընթացքում իմպուլսային լուսավորության տեխնոլոգիան թույլ է տվել որոշ դեպքերում մինչև 80 տոկոսով նվազեցնել էլեկտրաէներգիայի օգտագործումը՝ պահպանելով նույն բերքատվությունը։
Սակայն սա դեռ չի նշանակում, որ յուրաքանչյուր ջերմոցում հնարավոր է նույն չափի խնայողություն ստանալ։
Արդյունքը կախված է մշակաբույսից, ջերմոցի կառուցվածքից, բնական լուսավորության քանակից, լուսավորման հզորությունից և կառավարման ալգորիթմից։
Հենց այդ պատճառով էլ հաջորդ փուլը կարևոր է․ տեխնոլոգիան փորձարկվում է արդեն գործող առևտրային ջերմոցում։
Ինչու է սա կարևոր ջերմոցների համար
Ջերմոցային տնտեսությունների դեպքում նույնիսկ փոքր տոկոսով էներգիայի խնայողությունը կարող է զգալի ազդեցություն ունենալ արտադրանքի ինքնարժեքի վրա։
Եթե ջերմոցը մեծ տարածք ունի և օրական հազարավոր կիլովատտ/ժամ էլեկտրաէներգիա է օգտագործում լուսավորության համար, ապա էներգիայի սպառման նվազեցումը կարող է ուղղակիորեն ազդել մեկ կիլոգրամ արտադրանքի ինքնարժեքի վրա։
Հատկապես կարևոր է սա այն երկրներում, որտեղ էլեկտրաէներգիայի գինը բարձր է կամ ձմռանը բնական լուսավորությունը սահմանափակ է։
Հաջորդ քայլը՝ իրական ջերմոցը
Կալգարիի փորձարկման հիմնական նշանակությունն այն է, որ տեխնոլոգիան դուրս է գալիս լաբորատոր պայմաններից։
Առևտրային ջերմոցում հնարավոր կլինի հասկանալ՝
- որքան էներգիա է իրականում խնայվում,
- պահպանվո՞ւմ է բերքատվությունը,
- ինչ ազդեցություն կա բույսերի աճի վրա,
- որքան է տեխնոլոգիայի ներդրման արժեքը,
- և որքան ժամանակում կարող է այն վերադարձնել ներդրումը։
Այս տվյալներն ավելի կարևոր են ֆերմերի համար, քան պարզապես տեխնոլոգիայի արտադրողի հայտարարած խնայողության տոկոսը։
Իսկ Հայաստանի ջերմոցների համար
Հայաստանում նույնպես ջերմոցային տնտեսությունների զարգացման հետ մեկտեղ էներգիայի արդյունավետ օգտագործումը դառնում է կարևոր խնդիր։
LED լուսավորության անցումը արդեն ինքնին կարող է նվազեցնել որոշ համակարգերի էներգիայի սպառումը, սակայն հաջորդ քայլը կարող է լինել լուսավորության ավտոմատ կառավարումը։
Այսինքն՝ ոչ միայն ավելի քիչ էներգիա սպառող լամպ օգտագործել, այլ նաև որոշել՝ երբ է պետք միացնել լույսը, որքան ժամանակ և ինչ ինտենսիվությամբ։
Եթե Կանադայում իրականացվող առևտրային փորձարկումները հաստատեն նախնական արդյունքները, նման համակարգերը կարող են հետաքրքրել նաև այն ջերմոցներին, որտեղ էլեկտրաէներգիայի արժեքը մեծ ազդեցություն ունի արտադրանքի ինքնարժեքի վրա։
Ջերմոցների ապագան, ըստ ամենայնի, միայն ավելի հզոր լամպերը չեն լինելու։ Հաջորդ մրցակցային առավելությունը կարող է լինել այն, թե ով կկարողանա բույսին տալ անհրաժեշտ լույսը՝ հնարավորինս քիչ էլեկտրաէներգիա ծախսելով։