Գեղարքունիքի մարզի Սևան համայնքի Ծաղկունք գյուղում կառուցվող ժամանակակից ջերմոցային համալիրի ներդրումային ծրագիրը մտել է նոր փուլ։ «ՊԱՊՐԻԿԱ» ընկերությունը նախատեսում է 11.2 հեկտար տարածքում բիբար աճեցնել, իսկ ծրագրի շրջանակում ներմուծվող ապրանքների ցանկը համալրվել է նոր հումքով՝ այդ թվում բիբարի սերմերով և կոկոսի մանրաթելով։
Կառավարությունը սեպտեմբերի 11-ի որոշմամբ փոփոխություններ է կատարել ընկերության ներդրումային ծրագրի համար նախկինում սահմանված մաքսատուրքի արտոնության մեջ։ Նոր փուլում ներմուծվող լրացուցիչ հումքի արժեքը կազմում է մոտ 243 մլն դրամ, իսկ ծրագրի շրջանակում ներմուծվող ապրանքների ընդհանուր արժեքը՝ մոտ 2.1 մլրդ դրամ։ Մաքսատուրքի արտոնության գնահատված չափը կազմում է 111 մլն դրամ։
11.2 հեկտար՝ բիբարի արտադրության համար
Ծրագիրը նախատեսված է Ծաղկունք բնակավայրում՝ 11.209121 հեկտար տարածքի վրա։
Այստեղ նախատեսվում է կառուցել ժամանակակից տեխնոլոգիաներով հագեցած ջերմոցային համալիր, որի հիմնական արտադրանքը լինելու է բիբարը։ Ընկերությունը՝ «ՊԱՊՐԻԿԱ» ՍՊԸ-ն, հիմնադրվել է 2025 թվականին։
Այս չափի ջերմոցային համալիրի ստեղծումը կարևոր է ոչ միայն ընկերության, այլև ամբողջ Սևան համայնքի գյուղատնտեսական տնտեսության համար։ Ծաղկունքում գյուղատնտեսությունն ու անասնապահությունը բնակչության հիմնական զբաղվածության ուղղություններից են։
Ինչու է անհրաժեշտ կոկոսի մանրաթելը
Ծրագրի նոր փուլում ընկերությունը նախատեսում է ներմուծել կոկոսի մանրաթել և բիբարի սերմեր։
Կոկոսի մանրաթելը ջերմոցային արտադրությունում հաճախ օգտագործվում է որպես աճեցման միջավայր, հատկապես այն համակարգերում, որտեղ բույսերը չեն աճեցվում սովորական հողում։ Այն թույլ է տալիս ավելի վերահսկելի պայմաններում կառավարել արմատային գոտու խոնավությունը, սնուցումը և օդափոխությունը։
Այսպիսով, Ծաղկունքի նախագիծը միայն մեծ ջերմոց կառուցելու մասին չէ։ Այն ենթադրում է տեխնոլոգիական արտադրական համակարգ, որտեղ բույսի աճեցման պայմանները հնարավոր է ավելի ճշգրիտ կառավարել։
Ներդրումների չափը միայն 2.1 միլիարդ դրամը չէ
Այստեղ կարևոր է տարբերել երկու ցուցանիշ։
Սեպտեմբերի 11-ի որոշման շրջանակում ներմուծվող ապրանքների ընդհանուր արժեքը մոտ 2.1 մլրդ դրամ է, իսկ նոր փուլում լրացուցիչ ներմուծվող հումքի արժեքը՝ մոտ 243 մլն դրամ։
Միաժամանակ, կառավարության նախնական՝ 2026 թվականի մարտի որոշմամբ ներկայացված ամբողջ ներդրումային ծրագիրը ներառում էր ավելի լայն ծախսեր՝ ջերմոցի ձեռքբերում, հումք, շինարարական աշխատանքներ և այլ կապիտալ ներդրումներ։ Այդ որոշման համաձայն՝ նախատեսվել էր 1.9 մլրդ դրամ ջերմոցի ձեռքբերման, 190 մլն դրամ հումքի, 825 մլն դրամ շինարարության և 700 մլն դրամ այլ կապիտալ ներդրումների համար։
Այսինքն՝ սեպտեմբերյան 2.1 մլրդ դրամը պետք չէ նույնացնել ամբողջ նախագծի ներդրման հետ։
Պետությունը տալիս է մաքսատուրքի արտոնություն
Ծրագրի կարևոր բաղադրիչներից մեկը ներմուծվող սարքավորումների և հումքի նկատմամբ մաքսատուրքի արտոնությունն է։
Սեպտեմբերի 11-ի փոփոխությունից հետո արտոնության գնահատված չափը կազմում է 111 մլն դրամ։ Կառավարության հիմնավորման տրամաբանությամբ՝ նման արտոնությունների նպատակն է խթանել ներդրումները, տեղական արտադրությունը, արտահանման հնարավորությունները և նոր աշխատատեղերի ստեղծումը։
Այս դեպքում պետությունը փաստացի աջակցում է ոչ թե սովորական բաց դաշտում բիբարի արտադրությանը, այլ ավելի տեխնոլոգիական և վերահսկելի արտադրական համակարգի ստեղծմանը։
Ինչ կարող է տալ այսպիսի ջերմոցը
Ջերմոցային արտադրության առավելություններից մեկը արտադրության պայմանների ավելի մեծ վերահսկելիությունն է։
Բույսերի աճը հնարավոր է կազմակերպել՝ կառավարելով ջերմաստիճանը, խոնավությունը, սնուցումը, լուսավորությունը և արմատային գոտու պայմանները։
Բիբարի դեպքում սա կարող է հատկապես կարևոր լինել, քանի որ բարձրարժեք ջերմոցային արտադրության նպատակներից մեկը ոչ միայն բերքի ծավալն է, այլ նաև կայուն որակով և կանխատեսելի ժամանակացույցով արտադրանք ստանալը։
Եթե ծրագիրը հասնի նախատեսված արտադրական հզորություններին, Ծաղկունքի ջերմոցը կարող է դառնալ Սևանի տարածաշրջանի գյուղատնտեսական արտադրության նոր խոշոր կենտրոններից մեկը։
Հաջորդ կարևոր հարցը՝ որտե՞ղ է վաճառվելու բիբարը
Նման մեծ ջերմոցային համալիրի համար արտադրության կառուցումը միայն առաջին քայլն է։
11.2 հեկտար արտադրական տարածքի դեպքում կարևոր է լինելու նաև շուկայի հարցը՝ որքան արտադրանք կարող է կլանել Հայաստանի ներքին շուկան, ինչ ծավալներ հնարավոր կլինի արտահանել և ինչ գնով։
Հատկապես բիբարի նման թարմ արտադրանքի դեպքում կարևոր են նաև սառնարանային պահեստավորումը, փաթեթավորումը, լոգիստիկան և արտահանման շուկաների հասանելիությունը։
Հետևաբար այս նախագծի հաջողությունը պետք է գնահատել ոչ միայն կառուցված ջերմոցի քառակուսի մետրերով, այլ նաև այն հարցով, թե ինչ ծավալի ապրանք կարտադրվի և որքանով այն կկարողանա մրցունակ լինել տեղական ու արտաքին շուկաներում։
Ծաղկունքը՝ ջերմոցային գյուղատնտեսության նոր կետ
Սևան համայնքում ջերմոցային տնտեսությունների զարգացումը նոր երևույթ չէ։ Գեղարքունիքի մարզի 2024 թվականի հաշվետվությունում նշվում են նաև Սևան և Գագարին բնակավայրերում ջերմոցային ծրագրեր, այդ թվում՝ բազմահեկտար ջերմոցների կառուցման վարկային ծրագրեր։
Սակայն Ծաղկունքի 11.2 հեկտարանոց բիբարի նախագիծը առանձնանում է իր մասշտաբով և տեխնոլոգիական ուղղվածությամբ։
Եթե այն ամբողջությամբ իրականացվի, Սևան համայնքը կարող է աստիճանաբար ձևավորվել ոչ միայն որպես ավանդական գյուղատնտեսական արտադրության, այլև ժամանակակից ջերմոցային արտադրության կարևոր կենտրոն։
Իսկ հաջորդ ամենակարևոր ցուցանիշը լինելու է ոչ թե ներդրված գումարը, այլ՝ որքան բիբար կարտադրվի, քանի աշխատատեղ կստեղծվի և ինչ մասնաբաժին կունենա արտահանումը։