Ժամանակակից ջերմոցում այլևս բավարար չէ իմանալ՝ ինչ ջերմաստիճան է օդում։ Նոր տեխնոլոգիական լուծումները փորձում են հասկանալ նաև, թե ինչ է կատարվում բույսի արմատների շուրջ՝ և այդ տվյալները միացնել ջերմոցի կառավարման համակարգին։

Ջերմոցային տնտեսությունը աստիճանաբար անցնում է մի մոդելի, որտեղ որոշումները կայացվում են ոչ միայն մարդու փորձի, այլև բույսերից ստացվող տվյալների հիման վրա։

Այս ուղղությամբ նոր համագործակցություն է հայտարարել ջերմոցային կառավարման տեխնոլոգիաներ մշակող Ridder-ը և բույսերի ու արմատային գոտու մոնիթորինգի համակարգեր մշակող Quantified-ը։ Նպատակն է Quantified-ի սենսորային տվյալները ինտեգրել Ridder-ի կառավարման հարթակին։

Ի՞նչ է նշանակում՝ «ջերմոցը տեսնում է արմատները»

Սովորական ջերմոցում արտադրողը հիմնականում հետևում է օդի ջերմաստիճանին, խոնավությանը, լուսավորությանը, CO₂-ի մակարդակին և ոռոգմանը։

Բայց բույսի համար ամենակարևոր միջավայրերից մեկը գտնվում է հողի կամ աճեցման սուբստրատի ներսում՝ արմատային գոտում։

Այստեղ են տեղի ունենում ջրի և սննդանյութերի կլանման կարևոր գործընթացները։

Եթե արմատների շրջակայքում պայմանները ճիշտ չեն՝ չափազանց շատ կամ քիչ ջուր, օդափոխության խնդիր, սննդանյութերի անհավասարակշռություն կամ այլ սթրես, բույսը կարող է խնդիր ունենալ նույնիսկ այն դեպքում, երբ ջերմոցի օդի ջերմաստիճանն ու խոնավությունը նորմալ են։

Հենց այդ «թաքնված» միջավայրն ավելի լավ հասկանալն է նոր համակարգերի հիմնական նպատակը։

Տվյալը՝ անմիջապես կառավարման համակարգին

Ridder-ի և Quantified-ի համագործակցության հետաքրքիր կողմն այն է, որ խոսքը միայն տվյալներ հավաքելու մասին չէ։

Սենսորային համակարգից ստացված տեղեկատվությունը պետք է ինտեգրվի ջերմոցի կառավարման համակարգին։

Այսինքն՝ տեսականորեն ստեղծվում է հետևյալ շղթան.

բույս → սենսոր → տվյալ → վերլուծություն → կառավարման որոշում։

Սա կարող է փոխել ջերմոցի կառավարման տրամաբանությունը։

Օրինակ՝ եթե համակարգը ցույց է տալիս, որ արմատային գոտու պայմանները փոխվում են, կառավարման համակարգը կարող է այդ տեղեկատվությունը օգտագործել ոռոգման, կլիմայի կամ այլ պարամետրերի որոշումների ժամանակ։

Ինչու է սա կարևոր

Ջերմոցում յուրաքանչյուր ավելորդ ոռոգում, էներգիայի ծախս կամ սննդանյութի կորուստ կարող է ուղղակիորեն ազդել արտադրանքի ինքնարժեքի վրա։

Հետևաբար, որքան ավելի ճշգրիտ են տվյալները, այնքան մեծ է հնարավորությունը, որ ռեսուրսները օգտագործվեն հենց այն պահին և այն քանակով, երբ դրանք անհրաժեշտ են։

Սա հատկապես կարևոր է բարձրարժեք մշակաբույսերի դեպքում, որտեղ նույնիսկ փոքր արդյունավետության փոփոխությունը կարող է նշանակություն ունենալ տնտեսության վերջնական արդյունքի համար։

Ջերմոցային տնտեսությունը գնում է «կանխատեսելու», ոչ թե միայն արձագանքելու ճանապարհով

Հին մոտեցման դեպքում արտադրողը հաճախ արձագանքում է արդեն նկատված խնդրին։

Բույսերը սկսում են թառամել՝ ստուգվում է ոռոգումը։

Աճը դանդաղում է՝ ստուգվում է սնուցումը։

Տերևների վիճակը փոխվում է՝ սկսվում է պատճառի որոնումը։

Տվյալահեն ջերմոցում նպատակը հակառակն է՝ խնդիրը հնարավորինս շուտ հայտնաբերել՝ մինչև այն տեսանելի դառնա բույսի վրա։

Սա է պատճառը, որ ժամանակակից ջերմոցային տեխնոլոգիաների հաջորդ փուլը միայն ավելի շատ սենսորներ տեղադրելը չէ։ Կարևոր է այդ տվյալները դարձնել գործողությունների հիմք։

Իսկ ի՞նչ կարող է սա տալ հայկական ջերմոցներին

Հայաստանում ջերմոցային տնտեսությունների ընդլայնմանը զուգահեռ ավելի արդիական է դառնում արտադրության արդյունավետության հարցը։

Նոր սերնդի ջերմոցների մրցունակությունը կարող է որոշվել ոչ միայն ջերմոցի մակերեսով կամ արտադրական հզորությամբ, այլև նրանով, թե որքան լավ է տնտեսությունը կարողանում կառավարել յուրաքանչյուր լիտր ջուր, յուրաքանչյուր կիլովատ էլեկտրաէներգիա և յուրաքանչյուր գրամ սննդանյութ։

Այստեղ «խելացի ջերմոցը» կարող է աստիճանաբար վերածվել մի համակարգի, որտեղ բույսը մշտապես տվյալներ է փոխանցում իր վիճակի մասին, իսկ կառավարման համակարգը այդ տվյալները վերածում է գործողության։

Այսպիսով, ապագայի ջերմոցը պարզապես փակ տարածք չէ, որտեղ բույսերը պաշտպանված են եղանակից։

Այն դառնում է տվյալներով կառավարվող արտադրական համակարգ, որի «աչքերը» սենսորներն են, «ուղեղը»՝ կառավարման ծրագրային համակարգը, իսկ որոշումների հիմքում՝ հենց բույսի ստացած և փոխանցած տվյալները։

Եվ ամենահետաքրքիր փոփոխությունն այն է, որ հաջորդ սերնդի ջերմոցը կարող է սկսել ոչ միայն չափել օդը, այլև հասկանալ, թե ինչ է կատարվում բույսի համար ամենակարևոր, բայց սովորաբար անտեսանելի վայրում՝ արմատների շուրջ։