Կոտայքի մարզում գործող հայկական ջերմոցային տնտեսությունը նոր տեխնոլոգիաների միջոցով բարելավում է պղպեղի արտադրության պայմանները, բարձրացնում ջրի օգտագործման արդյունավետությունը և երկարացնում բերքահավաքի ժամանակահատվածը։ Նախագծին աջակցել են Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկը (ՎԶԵԲ) և Եվրոպական միությունը։
Հայաստանում ջերմոցային տնտեսությունների զարգացման նոր օրինակ է ներկայացրել Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկը՝ անդրադառնալով Կոտայքի մարզում գործող «Նուվո Վիլաժ» (Nuvo Vilaj) ընկերությանը։ Տնտեսությունը գտնվում է ծովի մակարդակից շուրջ 1500 մետր բարձրության վրա և մասնագիտացած է պղպեղի արտադրության մեջ։
ՎԶԵԲ-ի նոյեմբերի 6-ին հրապարակած նյութի համաձայն՝ ընկերությունը ներդրումներ է կատարել նոր տեխնոլոգիաներում, որոնք ուղղված են ջերմոցում աճեցման պայմանների բարելավմանը, ջրային ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործմանը և բարձրորակ արտադրանքի ստացմանը։
Բանկի ներկայացմամբ՝ նոր լուծումները հնարավորություն են տալիս տնտեսությանը պղպեղի բերքահավաք իրականացնել տարեկան մինչև ինը ամիս։
Ֆինանսավորում՝ եվրոպական աջակցությամբ
Նախագծի ֆինանսավորումն իրականացվել է Արդշինբանկի միջոցով՝ EU4Business-EBRD վարկային գծի շրջանակում։ Ֆինանսավորմանը լրացուցիչ աջակցություն են տրամադրել Եվրոպական միության դրամաշնորհը և տեխնիկական աջակցության ծրագիրը։
Այս օրինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող են միջազգային ֆինանսական կառույցների, բանկերի և տեխնիկական աջակցության ծրագրերի համագործակցությունը նպաստել հայկական գյուղատնտեսական տնտեսությունների արդիականացմանը։
Հատկանշական է, որ աջակցությունն ուղղված է ոչ միայն արտադրական հզորությունների զարգացմանը, այլև ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։ Ջրի խնայողությունը հատկապես կարևոր նշանակություն ունի ջերմոցային տնտեսությունների համար, որտեղ ոռոգման ճիշտ կառավարումն անմիջականորեն ազդում է արտադրության ինքնարժեքի և մրցունակության վրա։
Հինգ հեկտարից՝ դեպի ավելի մեծ արտադրական ծավալներ
«Նուվո Վիլաժի» մասին հոկտեմբերին հրապարակված միջազգային մասնագիտական նյութի համաձայն՝ ընկերության ջերմոցային համալիրը զբաղեցնում է հինգ հեկտար տարածք։ Այն կառուցվել է շուրջ 9 միլիոն եվրոյի ներդրմամբ, իսկ արտադրությունը մեկնարկել է 2024 թվականի սեպտեմբերին։
Ընկերության հիմնական արտադրանքը քաղցր բուլղարական պղպեղն է, սակայն մշակվում են նաև փոքր չափի խորտիկային պղպեղներ, Palermo տեսակի պղպեղ, հաբաներո և կծու չերի պղպեղներ։
Ընկերության գործադիր տնօրեն Գրիգոր Ամիրխանյանի ներկայացրած տվյալներով՝ սերմնացանն իրականացվում է հիմնականում նոյեմբերի երկրորդ կեսին։ Մոտ 130 օր անց պատրաստի սածիլները տեղափոխվում են արտադրական փուլ, իսկ բերքահավաքը սովորաբար սկսվում է մարտին կամ ապրիլին և շարունակվում մինչև նոյեմբեր։
Արտադրական մեկ շրջանի միջին բերքատվությունը նախորդ սեզոնին կազմել է 28–30 կգ՝ մեկ քառակուսի մետրից։ Ընկերության նպատակն է տարեկան հասնել շուրջ 1500 տոննա արտադրության։
Ներկայումս ընկերությունը քննարկում է ջերմոցային տարածքների ընդլայնումը՝ հինգ հեկտարից մինչև 18 հեկտար։
Ինչո՞ւ է բարձրադիր գոտում ջերմոցային արտադրությունը հետաքրքիր
Հայաստանի կլիմայական պայմանները ջերմոցային տնտեսությունների համար ստեղծում են ինչպես հնարավորություններ, այնպես էլ մարտահրավերներ։
Բարձրադիր գոտիներում արևոտ օրերի առկայությունը կարող է նպաստել որոշ մշակաբույսերի արդյունավետ արտադրությանը։ Միևնույն ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել ջերմաստիճանային տատանումները, ջրի հասանելիությունը, էներգիայի ծախսերը և արտադրական ցիկլի ճիշտ կազմակերպումը։
«Նուվո Վիլաժի» օրինակը ցույց է տալիս, որ ժամանակակից տեխնոլոգիաների և նպատակային ֆինանսավորման համադրությամբ հնարավոր է երկարացնել արտադրական սեզոնը՝ միաժամանակ ուշադրություն դարձնելով ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։
Ընկերության փորձը կարևոր է նաև Հայաստանի ջերմոցային ոլորտի համար, քանի որ արտահանման շուկաներում մրցունակությունը պայմանավորված է ոչ միայն արտադրանքի ծավալով, այլև որակով, մատակարարման շարունակականությամբ և ինքնարժեքի վերահսկմամբ։
Հայկական ջերմոցային տնտեսությունների համար այս փորձը կարող է հետաքրքիր օրինակ դառնալ հատկապես այն դեպքում, երբ ներդրումները զուգակցվում են տեխնիկական խորհրդատվության և ֆինանսավորման հասանելիության հետ։
Աղբյուրներ՝ Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկ, FreshPlaza, ընկերության ղեկավարի հրապարակային մեկնաբանություններ։