Ֆրանսիայում աննախադեպ երաշտն ու շոգը հասել են գյուղատնտեսության այն ոլորտին, որը երկար տարիներ հայտնի էր իր խիստ ավանդական կանոններով։ Երկրի կառավարությունը ժամանակավորապես թուլացրել է մի շարք հայտնի պանիրների արտադրության պահանջները, քանի որ կովերի համար նախատեսված արոտավայրերում այլևս բավարար խոտ չկա։
Խոսքը հատկապես Comté, Beaufort և Abondance պանիրների մասին է։ Այս արտադրատեսակներն ունեն AOP՝ պաշտպանված ծագման անվանում, ինչը նշանակում է, որ դրանց արտադրությունը ենթարկվում է խիստ կանոնների՝ սկսած անասունների արածեցման վայրից մինչև կերի բաղադրությունը։
Արոտավայրերը չորացել են
Ֆրանսիայի գյուղատնտեսության նախարարության տվյալներով՝ օգոստոսի 10-ի դրությամբ մշտական խոտհարքների աճը մոտ մեկ երրորդով ցածր էր 1989-2018 թվականների միջին ցուցանիշից։ Կերի իրավիճակը երկրի գրեթե բոլոր շրջաններում գնահատվում է որպես խիստ վատթարացած։
Իրավիճակի մասշտաբը ցույց է տալիս նաև այն, որ միայն հուլիսին երաշտը տարածվել էր մայրցամաքային Ֆրանսիայի տարածքի մոտ 95 տոկոսի վրա։ Սովորաբար կանաչ ու խիտ արոտավայրերը շատ վայրերում դարձել են չոր և գրեթե անպիտան անասունների արածեցման համար։
Ի՞նչ է փոխվել պանրի արտադրության մեջ
Ստեղծված իրավիճակում իշխանությունները ժամանակավորապես թույլատրել են որոշ արտադրողների օգտագործել ավելի մեծ քանակությամբ դրսից բերված կեր և լրացուցիչ կերային միջոցներ։
Comté-ի դեպքում փոփոխությունը համեմատաբար սահմանափակ է․ մինչև հոկտեմբերի վերջ կենդանիներին տրվող կանաչ եգիպտացորենի մի մասը կարող է գալ տվյալ տնտեսությունից դուրս։ Beaufort-ի և Abondance-ի արտադրության դեպքում թույլատրելի են ավելի լայն շեղումներ՝ տեղական խոտի ու կերի պակասը լրացնելու համար։
Ֆրանսիայի ծագման և որակի ազգային ինստիտուտը՝ INAO-ն, հայտնել է, որ ժամանակավոր փոփոխություններ են նախատեսվում նաև մի շարք այլ AOP պանիրների համար, այդ թվում՝ Reblochon, Cantal, Bleu d’Auvergne և Fourme d’Ambert։
Կլիմայական փոփոխությունը հասնում է նույնիսկ ավանդական արտադրանքի կանոններին
Ֆրանսիական պանիրների առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ դրանց համն ու որակը կապված են ոչ միայն արտադրության տեխնոլոգիայի, այլև կենդանիների կերի, արոտավայրերի և կոնկրետ աշխարհագրական տարածքի հետ։
Հետևաբար, երբ կլիմայական պայմաններն այնքան են փոխվում, որ այդ արոտավայրերում այլևս բավարար խոտ չի աճում, խնդիրը դառնում է ոչ միայն ֆերմերների եկամտի, այլև ավանդական արտադրանքի պահպանման հարց։
Ֆրանսիայի փորձը ցույց է տալիս, որ կլիմայական փոփոխությունը կարող է ստիպել գյուղատնտեսությանը վերանայել նույնիսկ այն կանոնները, որոնք տասնամյակներ շարունակ համարվել են արտադրանքի ինքնության անբաժանելի մասը։
Պանրի խնդիրը միայն սկիզբն է
Երաշտի հետևանքները Ֆրանսիայում չեն սահմանափակվում անասնապահությամբ։ Երկրի կարտոֆիլ արտադրողների միությունը կանխատեսում է 2026 թվականի բերքի մոտ 23 տոկոս անկում՝ շոգի և ջրի պակասի հետևանքով։ Միաժամանակ խնդիրներ են արձանագրվում նաև մրգերի և խաղողի արտադրության ոլորտներում։
Այսպիսով, Ֆրանսիայում տեղի ունեցողը հերթական օրինակն է, թե ինչպես է երկարատև շոգն ու երաշտը աստիճանաբար փոխում գյուղատնտեսության ավանդական մոդելները։
Եվ հարցը միայն այն չէ, թե այս տարի որքան պանիր կարտադրվի։
Հարցն այն է՝ որքան երկար կարող են պահպանվել ավանդական գյուղատնտեսական համակարգերը, եթե դրանց հիմքում ընկած կլիմայական պայմաններն այլևս նույնը չեն։