Հայաստանի կաթնամթերքի շուկայի արտաքին առևտրի վերջին շաբաթվա տվյալները ուշագրավ պատկեր են ցույց տալիս․ օգոստոսի 10-16-ը Հայաստան է ներմուծվել 106.6 տոննա կաթ և կաթնամթերք, մինչդեռ նույն ժամանակահատվածում երկրից արտահանվել է 14.3 տոննա։
Այսինքն՝ տվյալ ժամանակահատվածում ներմուծված կաթնամթերքի ծավալը արտահանվածից մոտ 7.5 անգամ ավելի մեծ է։ Տարբերությունը կազմել է շուրջ 92.3 տոննա։ Տվյալները հրապարակել է Սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմինը։
Ներմուծումը՝ 106.6 տոննա
Օգոստոսի 10-16-ը Հայաստանի Հանրապետություն ներմուծված և ՍԱՏՄ-ի կողմից զննված և/կամ փորձաքննության ենթարկված կաթ-կաթնամթերքի ծավալը կազմել է 106,632 կգ։
Համեմատության համար՝ նույն շաբաթվա ընթացքում ներմուծված մսի և մսամթերքի ծավալը կազմել է ընդամենը 9 կգ, մինչդեռ կաթնամթերքի ներմուծումը գերազանցել է 100 տոննան։
Արտահանումը՝ 14.3 տոննա
Նույն ժամանակահատվածում Հայաստանից արտահանվել է 14,284 կգ կաթ և կաթնամթերք։
Այս ցուցանիշը զգալիորեն ցածր է ներմուծման ծավալից։ Միևնույն ժամանակ կաթնամթերքի արտահանումը ամբողջությամբ զրոյական չէ․ հայկական արտադրանքը շարունակում է դուրս գալ արտաքին շուկաներ։
ՍԱՏՄ-ի հրապարակած տվյալները վերաբերում են իր կողմից տվյալ ժամանակահատվածում ներմուծված և արտահանված սննդամթերքի ու կենդանական ծագման մթերքի վերաբերյալ հաշվառված ծավալներին, ուստի դրանք պետք չէ նույնացնել ամբողջ արտաքին առևտրի տարեկան կամ ամսական վիճակագրության հետ։
Ի՞նչ է սա ասում հայկական կաթնամթերքի շուկայի մասին
Թվերը մի կարևոր հարց են առաջ բերում․ ինչո՞ւ է Հայաստանի շուկան կաթնամթերքի ներմուծման կարիք ունենում այն դեպքում, երբ երկրում գործում է կաթնարտադրության և անասնապահության զարգացման պետական աջակցություն։
Խնդիրը միայն կաթի արտադրության ծավալը չէ։ Կարևոր են նաև կաթի որակը, վերամշակման հզորությունները, արտադրանքի տեսականին, ինքնարժեքը և արտաքին շուկաներում մրցունակությունը։
Եթե տեղական արտադրողը բարձր ինքնարժեքով է արտադրում, իսկ ներմուծվող արտադրանքը կարողանում է մրցակցել գնով, ապա շուկայի մի մասը բնականաբար կարող է լրացվել ներմուծման միջոցով։
Մյուս կողմից՝ արտահանման 14.3 տոննան ցույց է տալիս, որ հայկական կաթնամթերքի համար արտաքին շուկաներում ներկայություն կա, սակայն ծավալների տարբերությունը շարունակում է մնալ զգալի։
Կաթից մինչև պատրաստի արտադրանք
Հայաստանի կաթնամթերքի ոլորտի համար սա կարևոր տարբերակում է։ Տեղական կաթի արտադրության աճն ինքնին դեռ չի նշանակում, որ նույն չափով կաճի բարձր ավելացված արժեք ունեցող պանրի, կարագի, կաթնաշոռի, յոգուրտի կամ այլ արտադրանքի արտահանումը։
Ոլորտի զարգացման համար անհրաժեշտ է ոչ միայն ավելացնել կաթնատու անասունների արտադրողականությունը, այլև զարգացնել վերամշակումը և ստեղծել այնպիսի արտադրանք, որը կարող է մրցունակ լինել արտաքին շուկաներում։
Վերջին շաբաթվա թվերը հենց այդ հարցն են առաջ բերում․ Հայաստանը կաթնամթերքի շուկայում դեռ ավելի շատ ներմուծող է, քան արտահանող։
Եվ եթե նպատակն է հայկական անասնապահությունն ու կաթի վերամշակումը դարձնել ավելի մրցունակ, ապա կարևոր է ոչ միայն այն, թե որքան կաթ է արտադրվում Հայաստանում, այլև՝ որքան արժեքավոր վերջնական արտադրանք է հնարավոր ստանալ այդ կաթից և վաճառել արտաքին շուկաներում։